نشست تاریخی ترامپ، پوتین و شی جینپینگ در شنژن؛ ایران، جنگ و سلاحهای هستهای روی میز سه قدرت جهان
زیسان: قرار است روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در نشستی سهجانبه و کمسابقه در شهر شنژن چین با یکدیگر دیدار کنند.
به گزارش زیسان، این ملاقات در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) برگزار میشود و از آن بهعنوان نخستین دیدار سهجانبه سران این سه قدرت بزرگ یاد شده است.
اهمیت این نشست زمانی بیشتر میشود که بدانیم جهان همزمان با چند بحران بزرگ، از جنگ اوکراین و درگیری نظامی ایران گرفته تا تنشهای تجاری و رقابت هستهای قدرتهای بزرگ، روبهرو است. بر اساس گزارش رسانههایی مانند رویترز، آسوشیتدپرس و الجزیره، موضوع جنگ ایران و کنترل تسلیحات هستهای از مهمترین محورهای مورد انتظار این ملاقات هستند؛ هرچند هنوز تمام جزئیات دستور کار نهایی نشده است.
ایران و جنگ؛ یکی از محورهای اصلی مذاکرات سهجانبه
به گزارش زیسان، یکی از مهمترین موضوعاتی که قرار است در این نشست مطرح شود، جنگ ایران و پیامدهای منطقهای و بینالمللی آن است. یک مقام ارشد دولت آمریکا به رسانهها گفته است که ترامپ قصد دارد موضوع جنگ ایران را در گفتوگو با پوتین و شی جینپینگ مطرح کند.
این موضوع برای هر سه کشور اهمیت متفاوتی دارد. آمریکا به دنبال مدیریت پیامدهای جنگ و دستیابی به اهداف راهبردی خود است؛ چین از بیثباتی خاورمیانه و اختلال در جریان انرژی آسیب میبیند و روسیه نیز از تحولات بازار جهانی انرژی و تغییر موازنههای ژئوپلیتیکی تأثیر میپذیرد.
تنگه هرمز نیز از منظر اقتصادی و امنیت انرژی اهمیت ویژهای دارد. پیش از آغاز درگیریها، بخش قابلتوجهی از واردات نفت چین از مسیر این آبراه عبور میکرد. با این حال، باید توجه داشت که در گزارشهای منتشرشده، بحث جنگ ایران بهصراحت مطرح شده، اما تنگه هرمز هنوز بهعنوان یک محور مستقل و رسمی در دستور کار نشست تأیید نشده است.
رقابت هستهای؛ ترامپ به دنبال توافق با مسکو و پکن
دومین محور مهم مذاکرات، کاهش تسلیحات هستهای و احتمال شکلگیری یک چارچوب جدید برای کنترل زرادخانههای اتمی سه کشور است. به گزارش زیسان، ترامپ بارها از ضرورت محدود کردن تسلیحات هستهای سخن گفته و قصد دارد چین و روسیه را نیز وارد مذاکرات جدید کند.
اهمیت این موضوع پس از پایان اعتبار پیمان استارت نو (New START) میان آمریکا و روسیه در فوریه ۲۰۲۶ بیشتر شده است. واشنگتن خواهان توافقی گستردهتر است که چین را نیز در بر بگیرد؛ اما پکن تاکنون تمایل چندانی به مشارکت در چنین مذاکراتی نشان نداده است. استدلال چین این است که زرادخانه هستهای آن بهمراتب کوچکتر از آمریکا و روسیه است و این دو کشور باید ابتدا مسئولیت اصلی کاهش تسلیحات خود را بر عهده بگیرند.
با وجود این اختلافات، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که انتظار ندارند در نخستین نشست سهجانبه توافق مشخصی حاصل شود و هدف فعلی، آغاز گفتوگوهاست.
چرا جنگ اوکراین احتمالاً در حاشیه قرار میگیرد؟
با وجود اهمیت جنگ اوکراین برای مسکو، گزارش رویترز نشان میدهد که احتمالاً این موضوع در دستور کار اصلی نشست سهجانبه قرار نخواهد گرفت. به گزارش زیسان، ترامپ تمایل دارد مذاکرات مربوط به اوکراین را در مسیری جداگانه با کییف و مسکو دنبال کند و پکن نیز ظاهراً علاقهای به تبدیل این ملاقات به مذاکرات مستقیم درباره جنگ اوکراین ندارد.
از سوی دیگر، پوتین با حضور در چنین نشستی فرصت مهمی برای نمایش جایگاه بینالمللی روسیه و قرار گرفتن در کنار رهبران آمریکا و چین به دست میآورد.
در مجموع، نشست شنژن بیش از آنکه به توافقهای فوری منجر شود، آزمونی برای سنجش روابط سه قدرت هستهای جهان خواهد بود؛ بهویژه درباره جنگ ایران، امنیت انرژی و آینده کنترل تسلیحات اتمی.