بایدها و نبایدها در برخورد با مارگزیدگی
دکتر محمدعلی رونیاسی دندان پزشک و پژوهشگر حیات وحش در گفت و گویی با راز بقا پیرامون بایدها و نبایدهای اقدامات اولیه مارگزیدگی بر اساس گایدلاین سازمان جهانی بهداشت گفت:
قدم اول همیشه و همواره حفظ ارامش فرد یاری دهنده هست سپس دور کردن فرد اسیب دیده از محل و انتقال به محلی مناسب برای دراز کشیدن و استراحت.
قدم دوم ارامش خاطر دادن به فرد از این بابت که اکثر مارها سمی نیستند اگرهم سمی باشند فرصت کافی هست تا خود را به بیمارستان رسانده و از خدمات بهرهمند شد (پس جای نگرانی نیست).
قدم سوم اگر فرداسیب دیده انگشتر و پابند و دستبند دارد انهارا خارج کنیم، چون پس از تورم خارج کردن انها سخت خواهد شد و نیاز به بریدن انگشتر و دست بند هست..
قدم چهارم بی حرکت کردن اون عضو اسیب دیده؛ اتل بستن خوبه، اما خیلی وقت را نباید تلف کرد...
اما اشتباهات؛ این کارها را نکنید!
هرگز پا یا دست را با تورنیکه نبندید، چون خون رسانی کاهش و گاها موجب قطع عضو شده .. توجه:چه دست چه پا.
بعضیها فکر میکنند میکیدن باعث خارج کردن زهر میشود که غلطه و حتی باعث عفونت میشه و خیلی اشتباهه.. (دهان پر از میکروبه)
از گیاهان دارویی و مواد شیمیایی اصلا استفاده نشه.. الکل هم استفاده نشه (الکل درمان مارگزیدگی نیست و نباید برای مقابله با درد یا زهر مصرف شود.)
مهم:
ضد درد هم استامینوفن استفاده شود، اما آسپرین و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن نباید خودسرانه مصرف شوند، زیرا برخی سموم مار میتوانند اختلالات انعقادی و خونریزی ایجاد کنند و این داروها ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند. WHO نیز بهطور مشخص استفاده از پاراستامول همان استامینوفت را مجاز و آسپرین و NSAIDها را منع کرده است.
خلاصهای که باید به خاطر بسپاریم:
آرام بمانید.
به مصدوم آرامش بدهید.
از محل مار دور شوید.
انگشتر، ساعت، دستبند و پابند را خارج کنید.
مصدوم و عضو گزشیافته را بیحرکت نگه دارید.
هرچه سریعتر او را به مرکز درمانی برسانید؛ و مهمتر از همه:
تورنیکه نبندید.
زخم را نبُرید.
زخم را با دهان مک نزنید.
گیاهان دارویی و مواد شیمیایی روی زخم نریزید.
درمان را با روشهای سنتی به تأخیر نیندازید.
مارگزیدگی جای آزمون و خطا نیست؛ کمک اولیه درست یعنی کمترین دستکاری و سریعترین انتقال به درمان تخصصی.
منبع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)، راهنمای مدیریت مارگزیدگی
