چرا آمریکا حملات علیه ایران را متوقف کرد؛ بازگشت به مذاکرات یا آرامش پیش از طوفان؟!

زی‌سان: پس از نزدیک به دو هفته حملات هوایی متوالی آمریکا علیه ایران، نشانه‌هایی از کاهش تنش میان تهران و واشنگتن دیده می‌شود. در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از این از احتمال آغاز یک عملیات گسترده‌تر علیه ایران سخن گفته بود، در نهایت تصمیم گرفت فعلاً از تشدید حملات نظامی خودداری کند؛ تصمیمی که به گفته منابع آمریکایی، تحت تأثیر مجموعه‌ای از نگرانی‌های نظامی، سیاسی و اقتصادی اتخاذ شده است.

به گزارش زی‌سان، بر اساس گزارش رسانه‌هایی مانند نیویورک‌تایمز و سی‌ان‌ان، توقف عملیات آمریکا تنها یک عقب‌نشینی تاکتیکی نبود، بلکه نتیجه بررسی‌های گسترده در کاخ سفید درباره هزینه‌های ادامه جنگ و پیامد‌های احتمالی آن در منطقه بود.

نگرانی پنتاگون از کاهش ذخایر دفاع هوایی آمریکا

یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث شد واشنگتن در تصمیم خود برای حمله گسترده‌تر تجدیدنظر کند، نگرانی درباره کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر سامانه‌های دفاع هوایی، به‌خصوص موشک‌های پاتریوت، عنوان شده است.

مقام‌های آمریکایی گفته‌اند ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسات محرمانه هشدار داده که ارتش این کشور توانایی اجرای عملیات جدید علیه ایران را دارد، اما ادامه جنگ می‌تواند ذخایر مهمات دفاعی آمریکا در خاورمیانه را به سطح خطرناکی کاهش دهد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا آمریکا برای حفاظت از نیرو‌های خود در منطقه به سامانه‌های دفاع هوایی متکی است. پایگاه‌های آمریکا در کشور‌هایی مانند اردن، کویت، بحرین و امارات طی هفته‌های گذشته هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته بودند و ادامه درگیری می‌توانست فشار بیشتری بر توان دفاعی آمریکا وارد کند.

برخی گزارش‌ها همچنین مدعی شده‌اند که پنتاگون در جریان درگیری‌های اخیر تعداد قابل توجهی موشک رهگیر پاتریوت مصرف کرده و نگرانی‌هایی درباره توانایی جایگزینی سریع این ذخایر وجود دارد.

ترس از گسترش جنگ در خاورمیانه

عامل دوم، نگرانی از تبدیل شدن درگیری ایران و آمریکا به یک بحران منطقه‌ای گسترده‌تر بود.

مشاوران ترامپ هشدار داده بودند که حمله بزرگ‌تر علیه ایران ممکن است واکنش شدید تهران را در پی داشته باشد و کشور‌های متحد آمریکا در منطقه را نیز درگیر کند. افزایش حملات به پایگاه‌های آمریکایی، تهدید مسیر‌های انرژی و بی‌ثبات شدن بازار جهانی نفت از جمله سناریو‌هایی بود که در محاسبات واشنگتن قرار داشت.

تنگه هرمز نیز یکی از مهم‌ترین نقاط این بحران بود؛ گذرگاهی حیاتی که بخش بزرگی از تجارت انرژی جهان از آن عبور می‌کند. همزمان با افزایش تنش‌ها، نگرانی درباره اختلال در صادرات نفت و افزایش قیمت سوخت در بازار‌های جهانی افزایش یافت.

مذاکرات عمان و تلاش برای باز کردن مسیر دیپلماسی

همزمان با کاهش حملات آمریکا، نقش عمان در تلاش برای ایجاد یک مسیر دیپلماتیک پررنگ‌تر شد.

بر اساس گزارش‌ها، یک هیئت عمانی وارد تهران شد و مذاکراتی میان مقام‌های ایرانی و عمانی درباره کاهش تنش‌ها و مدیریت وضعیت تنگه هرمز انجام گرفت. مقام‌های ایرانی اعلام کردند که گفت‌و‌گو‌ها درباره سازوکار‌های عملیاتی برای بازگشت شرایط کشتیرانی به وضعیت عادی ادامه دارد.

از سوی دیگر، برخی منابع آمریکایی مدعی شدند که دستور توقف حملات ترامپ چند ساعت پس از ورود هیئت عمانی به تهران صادر شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد کانال‌های دیپلماتیک همچنان نقش مهمی در مدیریت بحران دارند.

سفر نتانیاهو به واشنگتن؛ رایزنی درباره آینده پرونده ایران

در میانه این تحولات، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قرار است به واشنگتن سفر کند تا با دونالد ترامپ درباره پرونده ایران گفت‌و‌گو کند.

بر اساس گزارش رادیو ارتش اسرائیل، نتانیاهو در دیدار با ترامپ درباره وضعیت ایران، آینده فشار‌های نظامی و دیپلماتیک و همچنین تحولات منطقه رایزنی خواهد کرد.

اسرائیل در ماه‌های اخیر همواره یکی از اصلی‌ترین طرف‌های فشار برای برخورد سخت‌تر با ایران بوده است و سفر نتانیاهو می‌تواند نشانه‌ای از اهمیت تصمیم‌های آینده آمریکا درباره تهران باشد.

با این حال، مشخص نیست که آیا این دیدار باعث تغییر رویکرد فعلی واشنگتن خواهد شد یا اینکه آمریکا همچنان مسیر ترکیبی «فشار اقتصادی همراه با مذاکره» را دنبال خواهد کرد.

ادعا‌های متناقض درباره خسارات جنگ

در حالی که آمریکا از کاهش عملیات نظامی خبر داده، روایت‌های متفاوتی درباره نتیجه درگیری‌ها ارائه شده است.

نیروهای نظامی ایران اطلاع دادند در جریان نبرد‌های اخیر خسارات سنگینی به نیرو‌های آمریکایی وارد شده و برخی پایگاه‌های آمریکا در منطقه آسیب دیده‌اند. در مقابل، مقام‌های آمریکایی آمار‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند و درباره میزان خسارات اختلاف نظر وجود دارد. آمریکایی ها سعی می‌کنند خسارت‌های ناشی از حملات موشکی ایران را کم اهمیت و کم اثر جلوه دهند اما منابع محلی و فیلم‌های منتشر شده در فضای مجازی روایتی دیگر را عنوان می‌کنند. 

حتی درباره تعداد تلفات نیرو‌های آمریکایی نیز اختلاف‌هایی میان آمار اعلام‌شده توسط ترامپ و اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت پنتاگون دیده شده است.

توقف حملات؛ پایان بحران یا یک وقفه موقت؟

اگرچه توقف حملات گسترده آمریکا می‌تواند نشانه‌ای از کاهش موقت تنش باشد، اما به معنای پایان کامل بحران نیست. واشنگتن همچنان تأکید کرده که گزینه نظامی را کنار نگذاشته و تهران نیز هشدار داده است که در برابر هرگونه حمله پاسخ خواهد داد.

در شرایط فعلی، آینده این رویارویی بیش از هر چیز به نتیجه مذاکرات، وضعیت تنگه هرمز و تصمیم‌های سیاسی رهبران ایران، آمریکا بستگی دارد. توقف حملات شاید فرصتی برای دیپلماسی ایجاد کرده باشد، اما اختلاف همچنان پابرجاست.

برخی از کارشناسان و حتی افکار عمومی بر این باورند که این توقف عملیات می‌تواند مقدمه آغاز یک عملیات گسترده علیه تهران باشد چرا که ایران همچنان بر موضع خود مبنی بر مدیریت تنگه هرمز پافشاری می‌کند. از طرف دیگر نتایج سفر نتانیاهو به آمریکا و دیدار با ترامپ نیز می‌تواند در آینده تنش بین ایران و آمریکا تعیین‌کننده باشد.