چگونه تلفنهای اندروید پیش از زلزله ونزوئلا به میلیونها نفر هشدار دادند؟
زیسان: ونزوئلا سامانه ملی هشدار زودهنگام زلزله ندارد، اما افرادی که تلفنهای اندروید داشتند، هشدارهایی را از سامانه هشدار زلزله گوگل دریافت کردند؛ سامانهای که میتواند دادهها را از بیش از دو میلیارد تلفن مجهز به شتابسنج داخلی دریافت کند. همان حسگری که چرخش صفحه نمایش را تشخیص میدهد، میتواند لرزشهای ناشی از امواج زلزله را نیز ثبت کند.
۳ ثانیه پس از آغاز زلزله در زیر زمین
به گزارش زی سان به نقل از ایندیپندنت، امواج لرزهای به سطح زمین رسیدند و تلفنها آنها را دریافت کردند. گوگل اعلام کرد این سامانه که در نزدیک به ۱۰۰ کشور فعال است، روز چهارشنبه برای ۱۱.۴ میلیون نفر هشدار فرستاد و به کاربران چند ثانیه تا حداکثر دو دقیقه پیش از وقوع دو زلزله قدرتمند پشتسرهم فرصت داد.
چند کشور از جمله ژاپن، مکزیک، کانادا و ایالات متحده سامانههای هشدار زودهنگام تحت مدیریت دولت دارند. این سامانهها معمولا به شبکههای گسترده حسگرهای زیرزمینی منطقهای متکی هستند که زلزلهها را شناسایی میکنند و میتوانند از طریق تنظیمات هشدار دولتی، به بیشتر تلفنها، چه آیفون و چه اندروید، پیام هشدار ارسال کنند؛ تنظیماتی که اغلب بهطور پیشفرض فعال هستند.
هنگام وقوع زلزله، دو نوع موج ایجاد میشود که با سرعتهای متفاوت حرکت میکنند. امواج اولیه یا «پی» (P) که سریعتر و ضعیفتر هستند، با سرعت حدود ۶.۴ کیلومتر در ثانیه حرکت میکنند و احتمال کمتری دارد باعث تخریب شوند. امواج ثانویه یا «اس» (S) که کندتر، اما قویتر هستند، با حدود نصف این سرعت حرکت میکنند و عامل اصلی لرزش زمین هستند.
وقتی امواج «پی» از محل وقوع زلزله در زیر زمین منتشر میشوند، تلفنهای اندرویدی لرزشها را حس میکنند، شروع به جمعآوری داده میکنند و اطلاعات را برای پردازش به سرورهای گوگل میفرستند. سرورها با استفاده از اطلاعات تعداد زیادی تلفن بررسی میکنند که آیا زلزلهای رخ داده است یا نه.
تلفنها باید ثابت باشند ــ مثلا روی میز یا داخل کیف روی زمین ــ و نه در جیب فردی که در حال حرکت است، تا بتوانند زلزله را تشخیص دهند.
سامانه سپس بهسرعت محل و بزرگی زلزله را تخمین میزند و هشدارها را به تلفنها ارسال میکند. همه تلفنهای اندرویدی در منطقه آسیبدیده این هشدارها را دریافت میکنند.
۹ ثانیه پس از آغاز زلزله در زیر زمین
سامانه آنقدر داده از تلفنها جمعآوری کرده بود که توانست زلزله را شناسایی کند و نخستین هشدارها را ارسال کند.
زلزلههای ونزوئلا در نزدیکی مناطق پرجمعیت رخ دادند. مارک استوگایتس، مهندس ارشد گوگل که روی این سامانه هشدار زودهنگام کار میکند، گفت تلفنها ظرف سه ثانیه امواج «پی» نخستین زلزله را شناسایی کردند. شش ثانیه بعد، سامانه زلزله را تشخیص داد و نخستین هشدارها را ارسال کرد.
استوگایتس گفت سامانه بهطور مداوم دادهها را دریافت و پردازش میکند. با پیشرفت زلزله، سامانه معمولا بزرگی، زمان، محل و منطقه هشدار را اصلاح میکند.
او گفت سامانه گوگل افزایش شدت زلزلههای ونزوئلا را تشخیص داد و «منطقه هشدار همزمان با بزرگتر شدن زلزله گسترش پیدا کرد». چند ثانیه پس از زلزله نخست، زلزله دوم که قویتر بود رخ داد و هشدارهای بیشتری ارسال شد.
او گفت: «وقتی امواج لرزهای هر دو رویداد با هم تداخل پیدا کردند، سامانه آنها را بهعنوان یک رویداد بزرگ واحد در نظر گرفت و به افرادی که لرزش هر دو زلزله را احساس میکردند هشدار داد.»
فاصله اهمیت دارد. هرچه افراد از مرکز زلزله دورتر باشند، احتمال بیشتری دارد هشدار زودتر به آنها برسد و زمان بیشتری برای واکنش پیش از شروع لرزش داشته باشند. رساندن هشدار به افرادی که نزدیکترین فاصله را با زلزله دارند دشوارتر است؛ این هشدارها معمولا زمانی میرسند که لرزش آغاز شده است.
۱۵ ثانیه پس از آغاز زلزله در زیر زمین
سامانه همچنان دادههای تلفنها را جمعآوری کرد و هشدارها را به منطقه گستردهتری از جمله کاراکاس ارسال کرد.
گوگل برای زلزلههای با بزرگی ۴.۵ و بالاتر هشدار ارسال میکند؛ زلزلههایی که معمولا میتوانند باعث خسارت شوند. افراد بسته به بزرگی تخمینزدهشده زلزله در محل حضورشان، انواع مختلفی از هشدارها را دریافت میکنند.
یک نوع هشدار با صدای بلند پخش میشود و پیام فوری برای اقدام سریع در مناطقی با احتمال لرزش شدید دارد. نوع دیگر صدای هشدار پخش میکند تا افراد آماده باشند. نوع سوم نیز به افراد در مناطقی که ممکن است لرزش خفیفتر احساس شود، هشدار میدهد.
۲۱ ثانیه پس از آغاز زلزله در زیر زمین
در نهایت هشدارها به میلیونها تلفن در منطقهای گسترده رسید. دو زلزله ونزوئلا بسیار قدرتمند بودند؛ زلزله نخست بزرگی ۷.۲ و زلزله دوم بزرگی ۷.۵ داشت. زلزله دوم قویترین زلزلهای بود که از سال ۱۹۰۰ تاکنون این کشور را لرزانده است.
گوگل اعلام کرد همه سطحهای هشدار این سامانه ارسال شد. نزدیک به ۱.۴ میلیون هشدار شدید که گوگل آنها را «هشدار اقدام فوری» مینامد، برای افرادی ارسال شد که در مناطقی با شدیدترین لرزش قرار داشتند.
حدود ۷۰ درصد تلفنهای هوشمند جهان از سیستمعامل اندروید گوگل استفاده میکنند. سامانه تشخیص زلزله این شرکت در هر جایی که مردم از این تلفنها استفاده کنند کار میکند، حتی در کشورهایی که سامانه هشدار دیگری ندارند.
گوگل ارسال هشدارهای زلزله شناساییشده توسط تلفنهای اندرویدی را از سال ۲۰۲۱ آغاز کرد و ابتدا آن را در نیوزیلند، یونان، ترکیه، فیلیپین و آسیای مرکزی فعال کرد. این سامانه تا سال ۲۰۲۳ به ۹۸ کشور گسترش یافت.
به نوشته نیویورکتایمز، هنوز زود است که مشخص شود این هشدارهای زودهنگام در روز چهارشنبه جان کسی را نجات دادهاند یا نه. اما چند ثانیه میتواند برای اقدام و محافظت از خود کافی باشد. بیشتر کشورها توصیه میکنند افراد پیش از شروع لرزش زمین، «خم شوند، پناه بگیرند و محکم نگه دارند».
