پیشبینی تکاندهنده از مرگبارترین موج گرمای اروپا؛ کدام شهرها بیشترین قربانی را خواهند داد؟
زیسان: در حالی که بسیاری از اروپاییها روزهای داغ تابستان را با سفر، تفریح یا حضور در فضاهای باز سپری میکنند، دانشمندان هشدار میدهند که گرما میتواند یکی از مرگبارترین پدیدههای طبیعی باشد؛ پدیدهای که برخلاف سیل یا طوفان، قربانیانش را بیسروصدا میگیرد و اغلب تا مدتها ابعاد واقعی خسارت آن مشخص نمیشود.
اکونومیست در گزارشی با عنوان «موج گرمای اروپا در کجا مرگبارتر خواهد بود؟» تلاش کرده است تصویری از پیامدهای انسانی موج گرمای شدیدی ارائه دهد که بخش بزرگی از اروپا را دربر گرفته است. این گزارش بر پایه مدلهای علمی و دادههای هواشناسی نشان میدهد که تنها طی چند روز، گرمای شدید میتواند هزاران مرگ اضافی در سراسر قاره ایجاد کند.
به گفته پژوهشگران، خطر اصلی زمانی آغاز میشود که دما برای چند روز متوالی بسیار بالاتر از حد معمول باقی بماند. بدن انسان توانایی مشخصی برای تنظیم دمای خود دارد، اما وقتی هوا بیش از اندازه گرم میشود و شبها نیز خنک نمیشوند، فشار فیزیولوژیک شدیدی به بدن وارد میشود. این شرایط برای سالمندان، بیماران قلبی و تنفسی، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن و کسانی که در خانههای فاقد سیستم سرمایشی زندگی میکنند، بسیار خطرناکتر است.
بر اساس برآوردهای مورد اشاره در گزارش، برخی از بزرگترین شهرهای اروپایی ممکن است بیشترین تعداد قربانیان را تجربه کنند. شهرهایی مانند پاریس، مادرید، میلان و بارسلونا به دلیل ترکیبی از جمعیت زیاد، تراکم شهری، تعداد بالای سالمندان و شدت گرما در میان آسیبپذیرترین مناطق قرار دارند.
یکی از دلایل اصلی خطر در این شهرها، پدیدهای است که دانشمندان آن را «جزیره گرمایی شهری» مینامند. ساختمانهای بتنی، آسفالت خیابانها و کمبود فضای سبز باعث میشوند گرما در طول روز جذب و در شب آزاد شود. در نتیجه، دمای شهرها حتی پس از غروب آفتاب نیز بالا باقی میماند و بدن فرصت کافی برای بازیابی پیدا نمیکند.
گزارش اکونومیست تأکید میکند که همه کشورهای اروپایی به یک اندازه در معرض خطر نیستند. مناطقی که جمعیت سالخوردهتری دارند یا زیرساختهای آنها برای مقابله با گرمای شدید آماده نیست، آسیب بیشتری خواهند دید. در برخی نقاط جنوب اروپا، مردم بهطور سنتی با تابستانهای گرم سازگار شدهاند، اما حتی در این مناطق نیز دماهای اخیر فراتر از محدودههای معمول بوده است.
نکته مهم دیگر این است که بسیاری از قربانیان موج گرما مستقیماً بر اثر گرمازدگی جان خود را از دست نمیدهند. گرما میتواند بیماریهای زمینهای را تشدید کند؛ حملات قلبی، سکته مغزی، مشکلات تنفسی و نارساییهای مختلف در دورههای گرمای شدید افزایش مییابد. به همین دلیل آمار واقعی قربانیان معمولاً هفتهها یا ماهها بعد و از طریق مقایسه نرخ مرگومیر با شرایط عادی مشخص میشود.
تجربه تابستان ۲۰۰۳ هنوز در حافظه اروپا باقی مانده است. در آن سال موج گرمای بیسابقهای دهها هزار نفر را در کشورهای مختلف اروپایی به کام مرگ کشاند. از آن زمان تاکنون دولتها سامانههای هشدار، مراکز خنککننده عمومی و برنامههای مراقبت از سالمندان را توسعه دادهاند، اما کارشناسان معتقدند شدت و فراوانی موجهای گرمایی ناشی از تغییرات اقلیمی باعث شده این اقدامات دیگر به تنهایی کافی نباشد.
دانشمندان میگویند تغییرات اقلیمی احتمال وقوع چنین موجهای گرمایی را افزایش داده و آنها را شدیدتر کرده است. به همین دلیل آنچه زمانی یک رویداد استثنایی محسوب میشد، اکنون در حال تبدیل شدن به بخشی عادی از تابستانهای اروپا است.
برخلاف تصور عمومی، بزرگترین تهدید تابستان برای بسیاری از اروپاییها نه طوفان و نه سیل، بلکه گرمایی است که آرام و بیصدا عمل میکند. این قاتل نامرئی ممکن است در عرض چند روز هزاران قربانی بگیرد؛ قربانیانی که نامشان معمولاً در تیترهای بزرگ خبری دیده نمیشود، اما آمارها نشان میدهد تعداد آنها میتواند از بسیاری از بلایای طبیعی مشهور بیشتر باشد.
