صفر تا صد جزئیات جنگنده قاهر ۳۱۳؛ آیا پیشرفتهترین جنگنده ایران در فاز عملیاتی قرار گرفت؟
زیسان: پروژه ساخت جنگنده قاهر پروژهای برای ساخت نوعی هواپیمای جت جنگنده تکسرنشین و پنهانکار در ایران بود که وزارت دفاع گفته است همه مراحل طراحی و ساخت آن را دانشمندان و متخصصان ایرانی انجام دادند.
گزارش زیسان، اولین پیشنمونه یا ماکت آن در ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ توسط رئیسجمهور پیشین ایران محمود احمدینژاد رونمایی شد. این جت جنگنده در روز ۲۶ فروردین ۱۳۹۶ آزمایشهای حرکت بر روی باند را انجام داد و در بهمن ماه همان سال انجام تست فست تاکسی (سرعتگیری در باند تا پرواز) توسط وزیر دفاع اعلام شد.
نسخه سرنشیندار
به گزارش زیسان، قاهر یک جنگنده جت دوموتوره و تکسرنشینه با دو ورودی هوا در دو طرف کابین خلبان و دو خروجی است. طول قاهر تقریباً ۱۴ متر و فاصله دو نوک بال آن تقریباً ۸ متر تخمین زده میشود. این جنگنده دارای قابلیت نشست و برخاست با طول باند کوتاه و تعمیر و نگهداری آسان و سریع از دیگر ویژگی هواپیمای قاهر۳۱۳ میباشد.
همچنین گفته شده که این جنگنده ایرانی قادر است، ۴ موشک هوا به هوا کوتاه برد را در محفظه داخلی خود جای دهد. طبق اظهارات احمد وحیدی وزیر دفاع وقت ایران، این جنگنده دارای سطح مقطع راداری بسیار کم بوده و با تجهیزات پیشرفته ساخته شده و به سامانههای الکترواویونیک مجهز میباشد.
به گفته وی این جنگنده قادر به حمل تسلیحات پیشرفته بومی بوده و از قدرت تهاجمی بالایی برخوردار است. وحیدی قابلیت نشست و پرواز با طول باند کوتاه، توانایی انجام عملیات پروازی در ارتفاع پست و تعمیر و نگهداری آسان و سریع را از دیگر ویژگیهای این جنگنده برشمرد.
هرچند برخی از کارشناسان بینالمللی آن را شبیه به یک مدل آزمایشی دانستهاند؛ و وزیر دفاع در هفته دولت ۱۳۹۵ اعلام کرد نمونه اصلی ساخته شده و سپاه نیازمند و کاربر هواپیمای مورد نظر میباشد و تا اواخر سال آماده نصب موتور و تست اصلی هست و این هواپیما بیشتر نمونه پژوهشی است و در صورت سفارش تولید خواهد شد.
نسخه بیسرنشین
به گزارش زیسان، براساس گفتههای سرتیپ افشین خواجهفرد، معاون وزیر دفاع، در برنامه تلویزیونی «صف اول»؛ در ابتدای طرح به نیروی کاربر جنگنده مراجعه نشد و این طرح جنبه «توسعه فناوری» را دنبال میکرد، اما پس از مراجعه به دو نیرو از نیروهای مسلح ایران، هواگرد قاهر قرار است در نقش «هواگرد بیسرنشین» ظاهر شود. این نسخه در ۶ فوریه ۲۰۲۵ در ناو پهپاد بر سرلشکر باقری به پرواز درآمد و رونمایی شد.
نظرات کارشناسان خارجی درباره قاهر ۳۱۳
به گزارش زیسان، یک منبع آمریکایی آن را یک مزاح و جعل خندهدار دانست. همچنین منابع خبری خارج از ایران این احتمال را مطرح کردند که این هواپیما تواناییهای اعلام شده را نداشته یا اینکه در مقیاسهای کوچکتر آزمایشی ساخته شده باشد. اما در ۲۶ فروردین ۱۳۹۶ جمهوری اسلامی ایران ویدئویی از این جنگنده و آزمایشهای حرکت بر روی باند (تاکسی) را منتشر کرد.
امکان تحلیل دقیق مشخصات نمونهای از این هواپیما که به معرض نمایش گذاشته شده وجود ندارد، اما برخی از ویژگیهای این طرح در مورد قابل پرواز بودن آن جای سؤال ایجاد میکنند. تصاویری از پرواز این هواپیما پخش شده که به گفته دیوید چنسیوتی بیشتر به پرواز کنترل از راه دور یک مدل هواپیما شباهت دارد تا پرواز یک جت جنگنده مدرن.
دیو ماجومدار هم در پایان تحلیلی که از مشخصات این هواپیما ارائه داده با تردید بسیار حدس میزند که این هواپیما یک مدل آزمایشی باشد و به عنوان یک بستر آزمایشی ساخته شده است. سالها پیش ایران یک ماکت از هواپیمای شفق را نیز به نمایش گذاشت، اما هیچگاه به یک هواپیمای قابل پرواز تبدیل نشد.
دیوید چنسیوتی و رابرت جانسون در گزارشی در بیزنس اینسایدر نوشتهاند که لبههای قاهر ۳۱۳ به لبهها و زاویههای منحصربهفرد اف ۲۲ شباهت دارد و شکل دمهای آن بیشتر شبیه به اف ۳۵ است.
ایران با استفاده سامانه موشکی باور ۳۷۳ میتواند بالگرد و جنگندههای آمریکایی هدف قرار دهد، ایران همچنین در یک دهه اخیر تلاش کرده با طراحی سلسلهای از هواگردها این پروژه نظامی را تکمیل کند. پروژهای که ایران به سختی بر روی آن تمرکز کرده، اما به ندرت به آن اشاره میکند.
این هواگرد باید بتواند از قایقهای تندرو کلاس بردستون در جنگ با ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا پشتیبانی کند. ایران برای این منظور چند بالگرد سبک تهاجمی/ شناسایی شاهد و بالگرد طوفان در اختیار دارد، اما آنها به خوبی مسلح نیستند و برد عملیاتی کافی هم ندارند، اما ایران در سالهای اخیر تعداد و برد و قدرت عملیاتی آنها افزایش داده است، اما جت دیگر تولید داخلی ایران یعنی جنگنده صاعقه هم در مقابل تواناییهای ناوگان جنگی آمریکا کاری از پیش نخواهد برد، اما شاید مدلی از قاهر بتواند نقطه ضعف قایقهای بردستون را پوشش دهد.
به نوشته دیوید چنسیوتی کارشناس هوانوردی و خلبان پیشین نیروی هوایی ایتالیا، قاهر ۳۱۳ از «آئرودینامیک غیرقابل قبول و زیبایی هالیوودی» برخوردار است و به طرز خندهآوری برای ایفای نقش یک جت جنگنده کوچک است.
به گفته وی کابین خلبان بسیار سادهتر از کابین یک جنگنده پیشرفته است و به کابین هواپیماهای کوچک شخصی شباهت دارد. دماغه هواپیما هم کوچکتر از آن است که بتوان راداری در آن قرار داد. ورودیهای هوا بیش از اندازه کوچک هستند و هیچ نوع اگزوز خروجی برای قسمت موتور وجود ندارد و اگر از پسسوز موتور استفاده شود کل جت ذوب خواهد شد. وی هم معتقد است که قاهر ۳۱۳ در مجموع شبیه یک مدل آزمایشی بزرگ است.
دیوید ماجومبار در «فلایتگلوبال» نوشته که قاهر ۳۱۳ شباهت مبهمی با هواپیمای آزمایشی بوئینگ برد آو پری دارد که برای تستهای پنهانکاری ساخته شده بود. اما برخلاف برد آو پری از طراحی منشوری استفاده میکند که یادآور اولین پروژههای هواپیماهای پنهانکار آمریکا مثل پیشنمونه لاکهید هو بلو در دهه ۱۹۷۰ است که سپس به تولید اف ۱۱۷ نایتهاوک منجر شد.
همچنین نوشت «با توجه به اندازه بسیار کوچک هواگرد و تکموتوره بودن آن، قاهر ۳۱۳ احتمالاً از مدل مهندسی معکوس شده موتور توربوجت جنرال الکتریک جی۸۵ موتور جنگنده اف ۵ استفاده میکند».
دیوید چنسیوتی نیز در گزارشی به نقل این ده ویژگی پرداخته و پاسخ داده که هیچکدام از این ویژگیها تغییری در مسائلی که او در مورد این هواپیمای عجیب و غریب اشاره کرده است ایجاد نمیکنند.
پاسخ مسئولان وزارت دفاع
به گزارش زیسان، مجید بکایی جانشین وزیر دفاع ایران در پاسخ به ماکت بودن و عدم توانایی ساخت هواپیما در ایران، گفت: «وقتی جنگنده رونمایی شد دشمن ابتدا میگفت که ماکت و مقواست و بعد تجزیه و تحلیل کردند و گفتند ایران آن را برای مقابله با بالگردها طراحی کرده است؛ زیرا نقاط قوت ما قایقهای تندروست و دشمن برای مقابله با آن از بالگرد استفاده میکند و آنها تحلیل کردند که این جنگنده با تکنولوژی گراند افکت قادر است در یکی دو متری سطح آب پرواز کند و بالگردهایشان را بزند.
خبرگزاری مهر در آن زمان در پاسخ به تردیدهایی که در مورد ویژگیهای غیرعادی این هواپیما مطرح شده و دلایلی که در مورد ناتوانی آن برای پرواز آورده شده، در گزارشی ده ویژگی برتر «قاهر» را برشمرده است. از جمله ویژگیهای این هواپیما در این گزارش ذکر شده است میتوان به این موارد اشاره کرد.
از دو ورودی و مکنده هوا برای رساندن اکسیژن به موتور استفاده شده است؛ با توجه به زاویه غیر مستقیم ورودی هوا نسبت به موتور، بازتاب راداری آن کاهش یافته، و آن را زاویهدار ساختهاند تا بتواند انرژی موجی رادار را جذب کند، همانند آن چیزی که در اف۳۵ لایتنینگ۲ دیده میشود.
گازهای داغ خروجی موتور قبل از خروج با هوای خنک مخلوط میشوند، تا تأثیر گرمایی بر سطح هواپیما کاهش یابد.
از مواد جاذب - راداری در بدنه استفاده شده است، تا انرژی موجی را جذب و بازتاب راداری آن کاهش یابد.
با توجه به طول و ارتفاع کم ۱۶ و ۴ متری که برآورد شده است، هواپیما دارای دو محفظه با ظرفیت دو بمب ۲۰۰۰ پوندی، یا تعداد بیشتری موشک هوابهسطح، یا حداقل ۶ موشک هوابههوا در رسته آر-۷۷ یا پیال-۱۲ میباشد.
در ۱ آذر ۱۳۹۳ رئیس سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح در پاسخ به سؤال دیگر خبرنگار مشرق در مورد وضعیت ساخت جنگنده قاهر به گفت: آنچه که پیشتر رونمایی شده بود، طراحی مفهومی این جنگنده بود و در حال حاضر نیز این طرح ادامه داشته و در حال گذراندن تستهای آزمایشی خود میباشد.
حسین دهقان وزیر اسبق دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در نشست خبری در مرداد ۹۵ اعلام کرد جنگنده قاهر۳۱۳ در مراحل پایانی ساخت و تولید قرار دارد و در آینده نزدیک عملیاتی میشود. وزیر دفاع ادامه داد: قاهر یک هواپیمای «پشتیبانی نزدیک و یک جنگنده سبک نظامی و آموزشی» است که نمونههای کوچکتر آن پیشتر ساخته شده و امروز در مراحل پایانی ساخت است.
دیروز خبرگزاری فارس گزارش داد که یک جنگنده قاهر ۳۱۳ در خارج از ورودی آشیانه یک پایپاه هوایی زیرزمینی قرار گرفته است. طبق گزارش این رسانه این جنگنده در یک منطقه باز مشاهده شده که نشاندهنده فعالیت مداوم در این محل است. این اتفاق طبق گزارش این خبرگزارش احتمالا مربوط به مراحل پایانی آزمایش این جنگنده است.
