فاجعه قرن؛ اتفاقی هولناک در اعماق دریای مرمره در حال رخ دادن است!
زیسان: گزارشهای علمی تازه بار دیگر زنگ خطر را برای استانبول به صدا درآوردهاند. روزنامه نیویورکتایمز، با استناد به پژوهشی جدید، که در نشریه علمی «ساینس» منتشر شده، هشدار داده است که «چیزی هولناک» در اعماق دریای مرمره در حال رخ دادن است؛ فشاری فزاینده که بر یکی از خطرناکترین گسلهای فعال منطقه وارد میشود و ممکن است به زلزلهای بسیار بزرگ و ویرانگر در نزدیکی استانبول بینجامد.
به گزارش زی سان به نقل از ایندیپندنت، بر اساس این گزارش، گسل شمال آناتولی که از شرق ترکیه آغاز میشود و از زیر دریای مرمره عبور میکند و به دریای اژه میرسد، در دهههای اخیر الگوی نگرانکنندهای از خود نشان داده است. دادههای لرزهنگاری حاکی از آناند که در حدود ۲۰ سال گذشته، زلزلههایی با شدت متوسط بهصورت مرحلهبهمرحله و منظم به سمت شرق این گسل حرکت کردهاند؛ حرکتی که اکنون به ناحیهای بهشدت حساس در جنوب غرب استانبول نزدیک شده است.
این پژوهش نشان میدهد که این زلزلهها به سمت بخشی از گسل به طول تقریبی ۱۵ تا ۲۱ کیلومتر همگرا شدهاند، بخشی که دانشمندان آن را «گسل اصلی مرمره» مینامند. این ناحیه از زمان زلزله بزرگ سال ۱۷۶۶ میلادی، با بزرگی حدود ۷.۱ ریشتر، بهطور مشکوکی آرام بوده است. همین «سکوت لرزهای» طولانیمدت، از دید زمینشناسان، نشانهای خطرناک تلقی میشود، زیرا میتواند به معنای انباشت انرژی عظیم در پوسته زمین باشد.
جودیت هوبارد، زمینشناس و استاد دانشگاه کرنل، در گفتوگو با نیویورکتایمز هشدار داده است که وقوع یک زلزله بزرگ در نزدیکی استانبول «میتواند به یکی از هولناکترین فجایع انسانی تاریخ معاصر تبدیل شود». شهری با حدود ۱۶ میلیون نفر جمعیت، تراکم بالای ساختمانی و در بخشهایی با زیرساختهای فرسوده، در صورت وقوع زلزلهای با بزرگی ۷ ریشتر یا بیشتر، در معرض خساراتی تصورناپذیر قرار خواهد گرفت.
پژوهش جدید بهویژه به یک توالی لرزهای قابلتوجه اشاره میکند: چهار زلزله با بزرگی متوسط که در سالهای اخیر رخ دادهاند و آخرین آنها زلزلهای به بزرگی ۶.۲ ریشتر در آوریل ۲۰۲۵، درست در شرق گسل اصلی مرمره ثبت شده است. به باور نویسندگان این پژوهش، اگر این الگو ادامه پیدا کند، زلزله بعدی ممکن است هم قویتر باشد و هم در زیر استانبول یا بسیار نزدیک به آن رخ دهد.
هرچند برخی دانشمندان احتمال میدهند این توالی صرفا تصادفی باشد، اما اجماع کلی در جامعه علمی بر این است که زلزلهای ویرانگر در این منطقه «اجتنابناپذیر» است، و در واقع مسئله اصلی نه «اگر»، بلکه «چه زمانی» است. پاتریشیا مارتینز گارزون، یکی از نویسندگان این پژوهش، تاکید میکند که تمرکز باید بر پایش دقیق گسل، شناسایی هرگونه نشانه غیرعادی و کاهش پیامدهای احتمالی باشد. او در عین حال یادآور میشود که زلزلهها ذاتا پیشبینی ناپذیرند و هیچ فناوریای نمیتواند زمان دقیق وقوع آنها را مشخص کند.
هشدارها درباره استانبول در بستر تجربههای تلخ اخیر ترکیه معنا پیدا میکند. در فوریه ۲۰۲۳، دو زلزله پیاپی با بزرگی ۷.۸ و ۷.۵ بخشهای وسیعی از جنوب ترکیه و شمال سوریه را ویران کرد و جان دستکم ۵۵ هزار نفر را گرفت. آن فاجعه ضعفهای عمیق در آمادگی شهری، کیفیت ساختوساز و مدیریت بحران را عیان کرد، ضعفهایی که در شهری بهمراتب بزرگتر مانند استانبول پیامدهایی بسیار سنگینتر خواهد داشت.
در نهایت، اگرچه دانشمندان نمیتوانند زمان دقیق زلزله بعدی را پیشبینی کنند، شواهد علمی جدید تصویری نگرانکننده ترسیم میکند: فشار در اعماق دریای مرمره در حال افزایش است و سکوت طولانیمدت گسل اصلی مرمره ممکن است پیشدرآمد رویدادی بزرگ باشد. پرسش اساسی این است که آیا استانبول، پیش از آنکه زمین دوباره بلرزد، برای مواجهه با چنین فاجعهای آماده خواهد شد یا نه.
