پشت‌پرده تصمیم جنجالی بن‌سلمان؛ چرا فروش مشروب در ریاض آزاد شد؟

زی‌سان: اگرچه این اقدام بن سلمان تنها برای عده از افراد خارجی است، اما یک تغییر بزرگ برای پادشاهی بسیار محافظه کار مسلمان به شمار می‌رود.

به گزارش زی‌سان و به نقل از سی ان بی سی، الکل از سال ۱۹۵۲ پس از قتل یک دیپلمات بریتانیایی توسط یک شاهزاده سعودی مست و خشمگین ممنوع شد. مشروب خواری در اسلام ممنوع است و اکثر جمعیت محلی عربستان سعودی پیرو دین اسلام هستند. برای سالیان متمادی این ممنوعیت شرعی از سرازیر شدن الکل به پادشاهی عربستان جلوگیری نکرده، اما این اتفاق پشت در‌های بسته و به صورت کاملا زیرزمینی بوده است. 

سفارتخانه‌های خارجی می‌توانند مشروبات الکلی را بر اساس توافقات مشخص شده با دولت سعودی وارد کنند، این در حالیست که برخی از همین سفارتخانه‌ها مشروبات الکلی را در قالب «کیسه‌های دیپلماتیک» امن که قابل بازرسی نیستند، به کشور سرازیر می‌کنند. به گفته مهاجران و ساکنان محلی این کشور، بطری‌های مشروب اغلب در بازار سیاه با قیمت‌های هنگفت فروخته می‌شوند. 

برخی از شهروندان عربستان سعودی در گفتگو با رسانه CNBC به شرط ناشناس ماندن در این باره اظهارنظر کرده‌اند. 

یک سرمایه‌دار سعودی که بین ریاض و دبی تجارت می‌کند در این باره می‌گوید: «همه می‌دانند کدام سفارت‌خانه‌ها مشروب می‌فروشند... برخی از آن‌ها یک تجارت فرعی کامل درست کرده‌اند و مشروبات الکلی را در بازار سیاه به چهار، پنج یا حتی ده برابر قیمت معمولی می‌فروشند. مسخره است. دولت باید کاری انجام می‌داد». 

به گفته منابع، برای مثال، یک بطری یک لیتری ودکا معمولاً بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ دلار در بازار سیاه قیمت دارد، در حالی که قیمت یک بطری «جانی واکر بلو لیبل» بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ دلار است. طبق گفته مهاجرانی که قبلاً در آنجا زندگی می‌کردند، نوشیدن مشروب در خانه نیز برای دهه‌ها در این پادشاهی انجام شده است.

فروشگاه جدید ریاض با قوانین سختگیرانه‌ای همراه است: مجوز ورود و خرید مشروب باید از طریق اپلیکیشنی به نام Diplo و توسط وزارت خارجه عربستان تایید شود و خرید‌ها نیز مشمول سیستم سهمیه ماهیانه برای هر فرد ثبت نام شده در این اپلیکیشن است.

یکی از مشاوران دولت سعودی گفت: «سیستم جدید خرید مشروبات الکلی در واقع برای ردیابی قاچاق است که ما همیشه با دیپلمات‌ها داشته ایم». یکی دیگر از صاحبان مشاغل سعودی مستقر در منطقه خبر شرقی این پادشاهی به CNBC گفت: «دولت متوجه شد که مقدار زیادی الکل مازاد بر مقادیر مجاز اختصاص داده شده برای سفارتخانه‌ها به بازار سیاه منتقل می‌شود.... اکنون این برنامه به شکلی تهیه شده که متقاضیان مشروبات الکلی در سفارت‌خانه‌ها مقدار اختصاص داده شده خود را با نظارت کامل از یک مکان متمرکز دریافت می‌کنند». 

بر اساس گزارش سی‌ان‌ان در واقع، دولت عربستان سعودی تأیید کرده که مقررات سهمیه‌بندی الکل برای مأموریت‌های دیپلماتیک برای «مقابله با تجارت غیرقانونی مشروبات الکلی» وضع شده است.

مهاجران و خارجی‌های ساکن کشور عربستان اغلب برای رساندن مشروبات الکلی در کشور تلاش‌های زیادی کرده اند. یکی از دیپلمات‌های سابق بریتانیایی ماجرای دریافت بطری‌های ویسکی را که داخل یک پیانوی بزرگ وارداتی ذخیره شده بود، بازگو کرد، و فردی دیگر از لحظه‌ای گفت که شرکتی که اثاثیه‌اش را حمل می‌کرد به او گفت: «آقا، کاناپه شما چکه می‌کند!». 

عربستان سعودی مجازات‌های شدیدی را برای افرادی که درگیر نوشیدن یا فروش مشروبات الکلی هستند وضع کرده و این مجازات‌ها از جریمه نقدی یا شلاق گرفته تا اخراج از کشور و زندان را شامل می‌شوند. 

با این حال، بسیاری در این کشور می‌گویند که بحث قانونی شدن نوشیدن الکل در خارج از اماکن دیپلماتیک فقط موضوع زمان است، اگرچه در ابتدای امر احتمالاً به هتل‌ها یا مناطق ویژه اقتصادی محدود می‌شود و برای مسلمانان ممنوع خواهد بود. چندین رستوران گران‌قیمت در ریاض و جده قبلاً با بار‌های کاملاً مدرن و پیشرفته تجهیز شده‌اند که در حال حاضر برای نوشیدنی‌های غیرالکلی استفاده می‌شود.

عربستان سعودی در سال‌های پس از روی کار آمدن ولیعهد جوان، محمد بن سلمان، که اکنون حاکم واقعی این پادشاهی است، هم از نظر اجتماعی و هم از نظر اقتصادی دچار تغییرات بزرگ شده است. کمپین ویژن ۲۰۳۰ تلاشی چند تریلیون دلاری برای بازسازی وجهه این کشور حوزه خلیج فارس، جذب گردشگری و تنوع بخشیدن به اقتصاد و خروج از وابستگی به درآمد‌های نفتی است. همچنین هدف این ابرپروژه ایجاد مشاغل جدید برای جمعیت جوان در حال رشدسعودی است که ۷۰ درصد آن‌ها زیر ۳۰ سال سن دارند.

از زمان به قدرت رسیدن بن سلمان، پادشاهی عربستان سعودی شاهد انجام یک سری اصلاحات در قالب آزادسازی بوده و بسیاری از موارد ممنوعه قبلی مانند رانندگی زنان، سینما‌ها و جشنواره‌های موسیقی اکنون کاملا از بین رفته‌اند. 

اما الکل در عربستان سعودی همیشه تابو بوده، در حالی که رهبر این کشور می‌خواهد پروژه مدرنیزاسیون را پیاده کند و گردشگران و سرمایه‌گذاران خارجی بیشتری وارد کند، اما از طرف دیگر می‌بایست ناراحتی شهروندان کشور که بیشتر آن‌ها عمیقاً مذهبی هستند را کنترل کند.