مادر بمب‌ها؛ بمب ۱۰ تنی با ۸ تن مواد مواد منفجره و قدرت انفجاری ویرانگر که می‌تواند یک منطقه ۳ کیلومتری را به جهنم تبدیل کند
زیسان: بمب GBU-۴۳/B Massive Ordnance Air Blast یا به اختصار MOAB، یکی از بزرگ‌ترین بمب‌های متعارف ساخته‌شده در تاریخ نظامی ایالات متحده آمریکا است.
به گزارش زیسان، این بمب که به «مادر همه بمب‌ها» شهرت دارد، برای ایجاد انفجاری بسیار قدرتمند طراحی شده است؛ انفجاری که می‌تواند اهداف را در محدوده‌ای وسیع ویران کند. برخلاف سلاح‌های هسته‌ای، MOAB کاملاً از مواد منفجره متعارف استفاده می‌کند، اما ابعاد عظیم و قدرت تخریب آن باعث شده است به یکی از شناخته‌شده‌ترین سلاح‌های تاریخ جنگ‌های مدرن تبدیل شود.
بمب GBU-۴۳/B MOAB چیست؟
به گزارش زیسان، مادر بمب‌ها در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی توسط نیروی هوایی آمریکا توسعه داده شد. طراحی این سلاح با هدف ساخت بمبی قدرتمند انجام گرفت که بتواند اهداف بزرگ و روباز را مورد حمله قرار دهد. توسعه آن بر عهده آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی آمریکا بود و کارخانه مهمات مک‌آلیستر در ایالت اوکلاهما نیز در ساخت آن نقش داشت. شرکت‌های پیمانکار دیگری هم در بخش‌های مهندسی این پروژه مشارکت کردند.
وزن این بمب حدود ۹ هزار و ۸۰۰ کیلوگرم و طول آن تقریباً ۹٫۲ متر است. محموله انفجاری آن حدود ۸ هزار و ۴۸۰ کیلوگرم از ماده منفجره H-۶ را در بر می‌گیرد؛ ترکیبی قدرتمند که برای ایجاد انفجاری گسترده طراحی شده است.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های MOAB، قدرت تخریب بالای آن در محدوده‌ای وسیع است. این بمب برخلاف مهمات نفوذگر که برای تخریب سازه‌های عمیقاً مدفون طراحی شده‌اند، عمدتاً با ایجاد موج فشار شدید و اثرات ناشی از انفجار، اهداف را تخریب می‌کند.
توسعه این بمب در سال ۲۰۰۳ انجام شد و آزمایش‌های آن نیز در همان سال صورت گرفت. ابعاد بزرگ، نیاز به سامانه پرتاب اختصاصی و کاربرد محدود عملیاتی، مادر بمب‌ها را از بمب‌های هدایت‌شونده کوچک‌تری که امروزه به‌طور معمول توسط هواپیما‌های جنگی استفاده می‌شوند، متمایز می‌کند.
قدرت تخریب مادر بمب‌ها چقدر است و چگونه عمل می‌کند؟
قدرت تخریب مادر بمب‌ها از محموله عظیم مواد منفجره متعارف آن ناشی می‌شود. هنگام انفجار، این بمب موج فشاری بسیار شدیدی ایجاد می‌کند که می‌تواند به ساختمان‌ها آسیب بزند، تجهیزات روباز را نابود کند و در محدوده‌ای گسترده موجب جراحت شدید یا مرگ افراد شود. میزان واقعی تخریب به عواملی مانند فاصله از محل انفجار، عوارض زمین، نوع سازه‌ها و شرایط محیطی بستگی دارد.
این بمب از سامانه هدایت ترکیبی مبتنی بر GPS و سامانه ناوبری اینرسی استفاده می‌کند تا به سمت هدف موردنظر هدایت شود. بالک‌های شبکه‌ای و مشبک آن نیز به پایداری و کنترل پرواز کمک می‌کنند.
با وجود ابعاد عظیم، MOAB در درجه نخست برای نفوذ عمیق به پناهگاه‌های مستحکم طراحی نشده است. کاربرد اصلی آن حمله به اهداف گسترده، از جمله مواضع نظامی روباز و برخی مجموعه‌های غار‌ها و تونل‌هاست. این بمب به‌جای جنگنده‌های معمولی، از هواپیمای ترابری C-۱۳۰ با پیکربندی ویژه پرتاب می‌شود.
نکته مهم این است که MOAB یک سلاح هسته‌ای نیست. انفجار آن می‌تواند ویرانگر باشد، اما برخلاف انفجار هسته‌ای، واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای یا ریزش مواد رادیواکتیو ناشی از آن را ایجاد نمی‌کند.
نخستین استفاده رزمی از مادر بمب‌ها؛ افغانستان در سال ۲۰۱۷
به گزارش زیسان، نخستین استفاده رزمی از مادر بمب‌ها در ۱۳ آوریل ۲۰۱۷ اتفاق افتاد؛ زمانی که نیرو‌های آمریکایی این بمب را علیه مجموعه‌ای از تونل‌های گروه موسوم به دولت اسلامی خراسان، معروف به داعش خراسان، در استان ننگرهار افغانستان به کار گرفتند.
این حمله در منطقه اچین انجام شد؛ جایی که نیرو‌های داعش از غار‌ها و تونل‌ها استفاده می‌کردند. مقام‌های نظامی آمریکا اعلام کردند هدف از این عملیات، نابودی شبکه تونل‌ها و کاهش خطر برای نیرو‌های افغان و آمریکایی بود که در منطقه فعالیت می‌کردند.
مقام‌های آمریکایی در گزارش‌های اولیه از کشته شدن ۳۶ عضو داعش خبر دادند؛ با این حال، ارزیابی تعداد تلفات و ادعا‌های مطرح‌شده درباره نتایج این حمله با بررسی‌ها و پرسش‌هایی در افکار عمومی همراه شد.
این حمله به دلیل استفاده از یکی از بزرگ‌ترین بمب‌های متعارف جهان توجه رسانه‌های بین‌المللی را به خود جلب کرد و نشان داد که آمریکا حاضر است در شرایط خاص از چنین سلاح عظیمی استفاده کند. با این حال، MOAB سلاحی نیست که در عملیات‌های روزمره میدان نبرد به کار گرفته شود. ابعاد بسیار بزرگ، نیاز به هواپیمای حامل ویژه و گستردگی اثرات انفجار، استفاده از آن را به مأموریت‌های خاص محدود می‌کند.
همچنین باید MOAB را از بمب نفوذگر عظیم GBU-۵۷ متمایز کرد. بمب GBU-۵۷ سنگین‌تر است و به‌طور ویژه برای نفوذ به تأسیسات مستحکم یا اهدافی که در عمق زمین قرار دارند طراحی شده است؛ در حالی که MOAB برای ایجاد موج انفجاری قدرتمند در محدوده‌ای گسترده‌تر به کار می‌رود.
در نهایت، بمب GBU-۴۳/B MOAB نمونه‌ای از یک سلاح متعارف تخصصی در جنگ‌های مدرن است؛ سلاحی که نه برای حملات روزمره و دقیق، بلکه برای مقابله با اهدافی طراحی شده که از دیدگاه نظامی، استفاده از یک انفجار بسیار بزرگ علیه آنها ضروری تشخیص داده می‌شود.
