تغییر نام خیابان «آزادی» تکذیب شد
بعد از انتشار اخباری درباره تغییر نام برخی معابر تهران به نام شهدای جنگ اخیر، موضوع تغییر نام خیابان آزادی تهران به «قائد شهید، امام خامنهای»، با موضعگیری صریح دفتر نشر آثار رهبر شهید انقلاب مواجه شد.
روز گذشته اعلام شد کمیته نامگذاری معابر شورای شهر تهران، پیشنهاد تغییر نام خیابان آزادی به «قائد شهید امام خامنهای» را به تصویب رسانده و این پیشنهاد در صورت تصویب در جلسه اول اردیبهشت شورای شهر و تأیید فرمانداری، برای اجرا ابلاغ خواهد شد.
طبق این خبر، تغییر نام ۸ معبر و یک بوستان در پایتخت در کمیته نامگذاری شورا مصوب شده، اما این خبر با واکنشهایی در افکار عمومی مواجه شد و ساعتی بعد دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب هم با صدور اطلاعیهای به این تصمیم واکنش نشان داد. این دفتر ضمن احترام به ابراز ارادت اقشار مختلف مردم و مسئولان به آیتالله سیّدعلی خامنهای، تاکید کرد هرگونه نامگذاری به نام رهبر شهید، باید با هماهنگی این دفتر باشد و از اقدامات شتابزده خودداری شود.
این اطلاعیه که بر صیانت از شأن و شخصیت رهبر شهید انقلاب تاکید داشت، کافی بود تا شورای شهر از تصمیم کمیته فرعی خود عقبنشینی کند. سخنگوی شورا در گفتگویی تاکید کرد: نامگذاری اماکن و معابر به یاد رهبر انقلاب در دستور کار صحن شورای شهر نیست و این موضوع نیاز به بررسی و هماهنگیهای لازم دارد. علیرضا نادعلی گفت: درخصوص نامگذاری خیابانی به نام امام شهید، دستور کاری در جلسه نداریم، هم به خاطر حساسیت و اهمیتی که نامگذاری خیابانی به نام مبارک ایشان دارد و هم اینکه نیاز است بررسیهای بیشتر اتفاق بیفتد.
خیابان آزادی
خیابان آزادی برای همه آنهایی که تهران را میشناسند، سرشار از خاطره و هویت تاریخی است و بسیاری از ایرانیها عکس یا خاطرهای از آن دارند؛ عکسهایی سرشار از نوستالژی سالهای اول انقلاب تا کنون. این خیابان یادآور تظاهرات مردم در ایام انقلاب اسلامی سال ۵۷ است؛ زمانی که مردم شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» سر میدادند و یکی از اجزای این شعار اصلی انقلاب بر این خیابان گذاشته شد.
از آن سال به بعد، خیابان و میدان «آزادی»، ۲۲ بهمن هر سال، میزبان مردم تهران بود که با حضور در راهپیمایی، یاد ایام پیروزی انقلاب اسلامی را گرامی میداشتند. حالا در بسیاری از آلبومهای خانوادگی، یکی از عکسهایی که خودنمایی میکند، عکس پدر و مادرها در میان برج آزادی است، زمانی که جوان و سرشار از خاطراتی از جنس همین خیابان آزادی بودند.
معابر هم هویت تاریخی دارند
به گفته امیر دبیری مهر، استاد علوم سیاسی، مزین کردن اماکن و معابر بدون نام، به نام شهدای پر افتخار کار پسندیدهای است، اما تغییر نام اماکن و معابر صاحب نام، بی سلیقگی است. وی میافزاید: اماکن و معابر هم مثل انسانها هویت تاریخی و جمعی دارند و نام آنها را نباید جز به ضرورتهای استثنایی تغییر داد. اما گویا تکرار تجربههای شکست خورده گذشته همچنان ادامه دارد. برای مثال نام خیابانهای سنایی حکیم و عارف بزرگ با چه منطقی باید تغییر کند؟ بعید میدانم خود شهدا هم راضی به این تغییر نام باشند!
اما آیا خاطرات شهر تهران با نامهای جدید همخوانی دارد؟ تجربه نشان داده آدمها با محیط اطراف خود خو میگیرند، نامها بخشی از هویت هر خیابان را ساخته است، از جمله خیابان آزادی که همه آن را به همین نام میشناسند. حالا، اما تغییر نام این خیابان در میان اقشار مختلف بحث برانگیز شده است، از کارشناسان حوزه شهری گرفته تا مردم کف خیابان.
تجربههای پیش از این هم نشان داده تغییر نام میدانها و معابری که سالها به یک نام شناخته شده، شاید در ظاهر با یک مصوبه و تصمیم مدیریتی شدنی باشد، اما در اذهان مردم اینگونه نیست؛ همان طور که مثلا نامگذاری بزرگراه نیایش به نام آیتالله هاشمی رفسنجانی بعد از ده سال، هنوز جا نیفتاده است. علی ۵۹ ساله از شهروندان تهرانی میگوید: وقتی شنیدم قرار است نام این خیابان قدیمی که برای امثال من بسیار خاطره انگیز است تغییر کند، به فکر فرورفتم و در یک آن تمام خاطرات روزهای انقلاب در ذهنم تداعی شد؛ روزهایی که مردان و زنان این شهر در میدان آزادی جمع میشدند و برای آزادی، و میهن شعار میدادند و میایستادند و عکس میگرفتند. ما به رهبر شهید خود ارادات داریم، اما بهتر است خیابان دیگری به نام رهبر شهید انقلاب نامگذاری شود. زهرا ۶۶ ساله هم از تهرانیهایی که روزهای انقلاب را دیده، میگوید: آزادی یکی از سه شعار اصلی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ بود، من رهبر شهیدمان را دوست دارم و برای شهادتشان اشک ریختم، اما رهبر شهید انقلاب برای آزادی جنگیدند و مطمئنم که اگر خود ایشان هم بودند، راضی به تغییر نام این خیابان نمیشدند.
معبر تازه تاسیس به جای معبر قدیمی
تجارب قبلی نشان میدهد اگر میخواهیم مردم نامی را به صورت عمومی و گسترده به کار ببرند، بهتر است بزرگراهها و معابر تازه تاسیس به نام شهیدان گرانقدر انقلاب نامگذاری شوند، بدین گونه بزرگراههای جدید با نام تازه در اذهان ماندگار خواهند شد؛ مانند بزرگراه آزادگان که همزمان با آزادی اسرای جنگ تحمیلی راهاندازی و این نام برایش در اذهان ماندگار شد. اما اگر نام شهدا بر معابر مهم قدیمی گذاشته شود و عموم مردم، خیابان را به نام آنان نخوانند، این کار نه تنها تکریم شهدا نیست؛ بلکه نقض غرض هم خواهد بود.
