ترامپ سهشنبه چکار میکند؟!
صابر گل عنبری کارشناس روابط بینالملل نوشت: امروز ترامپ به سبک بزهکاران عصر حجر تهدید کرد که اگر ایران تنگه هرمز را باز نکند، سه شنبه کل نیروگاههای برق و پلهای کشور را بمباران میکند. رسیدن جنگ به چنین مرحلهای نشانههای مهمی از یک بنبست راهبردی با خود دارد که باعث شده ترامپ از ادعای «کمک» به مردم برای «احیای شکوه ایران» به تهدید به بازگرداندن آن به «عصر حجر» برسد و این گونه حیثیت و اعتبار آمریکا را خرج بازگشایی تنگهای کند که پیش از جنگ باز بود، اما اکنون به هدف او از جنگ و خروج از آن تبدیل شده است.
ترامپی که تا دیروز میگفت تنگه هرمز برای او اهمیتی ندارد و از کشورهای دیگر و متحدان اروپایی آمریکا میخواست خود برای بازگشایی آن اقدام کنند و آمریکا نیازی به آن ندارد، اما اکنون چنان عصبانی است که آن را «تنگه لعنتی» نامید و کار را به فحاشی نیز رساند.
از این رو، پرسش اصلی این ساعات این است که سه شنبه چه اتفاقی میافتد؟ آیا ترامپ تهدیدهای خود را عملی میکند؟ آیا دوباره به هر بهانهای از اجرای آن خودداری میکند؟
در وهله نخست میتوان گفت که وقتی یک خودشیفته آن هم در رأس قدرت در آمریکا در چنین بنبستی قرار میگیرد، باید نگران بود. از ترامپ هر رفتاری ممکن است سر بزند. این از حیث شخصیت خودشیفته اوست.
اما در عین حال، ترامپ به عنوان یک بازرگان نوعی محاسبهگری و سنجش هزینه فایده را هم میکند. تاکنون در پروندههای مهم داخلی و خارجی، شاهد رفتاری برآمده از هر دو بعد شخصیتی او یا ترکیبی از آنها بودهایم. در واقع تناقضات مستمر در سخنان و رفتارهای او نیز به همین دوگانگی شخصیتی بازمیگردد که چهرهای غیرقابل پیشبینی از او ساخته است.
ترامپ تحت تأثیر همین دوگانگی و نتانیاهو، این جنگ را علیه ایران آغاز کرد؛ هم برای انتقام از رویکرد ایران و مخالفت با مطالباتش از دوره اولش تاکنون و هم با این تصور که این جنگ، یک بازی کاملاً برده خواهد بود. اما اکنون به این نتیجه رسیده که چنین نیست و جنگ مطابق میل و محاسباتش پیش نمیرود. همین موضوع بعد خودشیفته شخصیت او را به شدت تحریک و او را به اندازهای خشمگین کرده که بیمحابا چنین تهدیدهایی را مطرح کند؛ فارغ از آن که این مساله میتواند بر اساس قوانین داخلی آمریکا و حقوق بینالملل مصداق «جنایت جنگی» باشد. این همان ترامپی است که به دنبال جایزه صلح نوبل بود و ادعا میکرد که به چندین جنگ در جهان پایان داده است.
با این حال اگر عقل محاسبهگر ترامپ به ویژه وضعیت کنونی جنگ بر خودشیفتگی او غلبه کند ممکن است دست به چنین اقدامی نزند. اگر این تهدیدهای او تنها برخاسته از حس انتقام نباشد، نگرانی از پیامدهای گسترده چنین اقدامی شاید ترمز او را بکشد؛ چون اگر در واکنش به آن بابالمندب نیز در کنار تنگه هرمز بسته شود و تأسیسات نفتی منطقه هدف قرار گیرد، پیامد آن برای اقتصاد جهانی و اقتصاد خود آمریکا فاجعهبار خواهد بود و بعید است که این مساله را در نظر نداشته باشد. در چنین وضعیتی، بمباران نیروگاههای برق ایران برای کشور فاجعهبار است، اما این امر به قیمت یک فاجعه و بحران بزرگ برای اقتصاد جهان، آمریکا و امنیت منطقه نیز تمام میشود؛ مگر این که به نحوی از رخ ندادن چنین پیامدی مطمئن باشد.
در نهایت یا احساسات خودشیفته بر او چیره میشود و تصمیم به بمباران گسترده میگیرد، یا حساب سود و زیان را میکند و از بیم پیامدها مانع چنین اقدامی خواهد شد. البته ممکن است گفته شود که همین عقل محاسبهگر او را به این نتیجه رسانده است که چنین فاجعهای رخ نمیدهد. اما حجم عصبانیت امروز او پیداست که خود را در برابر یک تصمیم بسیار دشوار میبیند.
در مجموع، برای سه شنبه سه احتمال قابل تصور است؛ نخست این که تصمیم خود را اجرا کند. در این صورت بعید است که بلافاصله شاهد بمباران گسترده همه نیروگاهها در سراسر کشور باشیم و احتمالاً با هدف قرار دادن چند نیروگاه و اهداف دیگر تلاش کند جدیت خود را نشان دهد و سپس ضربالاجل تازهای تعیین کند. احتمال دوم این که مانند دفعات قبل به بهانه پیشرفت در مذاکرات یا نزدیک بودن توافق، دوباره مهلت دیگری اعلام کند که بعید نیست. احتمال سوم نیز این است که تحرکات دیپلماتیک در این دو روز روزنهای بگشاید و در این راستا هم این احتمال وجود دارد که فردا یا پس فردا پاسخ به طرح پیشنهادی ترامپ داده شود.
