«هیولاهای آسمان» در خاورمیانه؛ هواپیمای ترابری لاکهید سی-۵ گالکسی Lockheed C-۵ Galaxy چیست و داخل این غول چه چیزهایی جا میشود؟
زیسان: وقتی در سالهای اوج جنگ سرد، فرماندهان نظامی آمریکا به این نتیجه رسیدند که برای جابهجایی سریع نیرو و تجهیزات سنگین در هر نقطهای از جهان به یک «غول پرنده» نیاز دارند، پروژهای شکل گرفت که نتیجهاش یکی از شگفتانگیزترین هواپیماهای تاریخ شد: Lockheed C-۵ Galaxy؛ هواپیمایی که هنوز هم عنوان بزرگترین هواپیمای ترابری نظامی ایالات متحده را یدک میکشد.
تولد یک غول در دل جنگ سرد
در دهه ۱۹۶۰، ارتش آمریکا به دنبال هواپیمایی بود که بتواند تانکها، بالگردها و سامانههای موشکی را بدون نیاز به توقفهای متعدد بینقارهای جابهجا کند. شرکت Lockheed Corporation برنده این رقابت شد و طراحی هواپیمایی را آغاز کرد که از نظر ابعاد و ظرفیت بار، فراتر از هر نمونه عملیاتی آن زمان بود.
نخستین پرواز C-۵ در سال ۱۹۶۸ انجام شد و خیلی زود وارد خدمت نیروی هوایی آمریکا شد. این هواپیما از همان ابتدا به دلیل اندازه عظیم بدنه و دم عمودی بلندش، توجه هر بینندهای را جلب میکرد.
ابعادی فراتر از تصور
C-۵ سوپرگلکسی بیش از ۷۵ متر طول دارد و فاصله دو سر بالهایش به حدود ۶۸ متر میرسد. ارتفاع آن هماندازه یک ساختمان شش طبقه است. این هواپیما میتواند بیش از ۱۲۷ تُن بار حمل کند؛ یعنی بهراحتی چندین تانک سنگین، خودروهای زرهی یا حتی بالگردهای کامل را درون خود جای دهد.
طراحی منحصربهفرد دماغه که به سمت بالا باز میشود و همچنین درِ عقب، امکان بارگیری همزمان از دو طرف را فراهم میکند. همین ویژگی باعث شده C-۵ در عملیاتهای اضطراری و جنگی نقش کلیدی داشته باشد.
موتورهای قدرتمند و برد بینقارهای
نسخههای جدید این هواپیما، بهویژه مدل C-۵M، به موتورهای پیشرفتهتری مجهز شدهاند که قدرت بیشتر، مصرف سوخت کمتر و قابلیت اطمینان بالاتری دارند. این ارتقاها باعث شدهاند سوپرگلکسی بتواند با بار کامل هزاران کیلومتر بدون توقف پرواز کند.
در عمل، این یعنی آمریکا میتواند تجهیزات سنگین را از خاک خود مستقیماً به اروپا، خاورمیانه یا شرق آسیا منتقل کند؛ قابلیتی که در دهههای گذشته در عملیاتهای مختلف نظامی بهکار گرفته شده است.
داخل این غول چه چیزهایی جا میشود؟
ظرفیت ترابری سی-۵ گلکسی به ارتش آمریکا اجازه میدهد «لجستیک سنگین» را در کمترین زمان ممکن جابهجا کند. در فضای داخلی این هواپیما میتوان سیستمهای پدافندی سنگین مانند سکوهای پرتاب موشک پاتریوت یا سیستم پدافند ارتفاع بلند تاد را منتقل کرد.
همچنین میشود شش فروند بالگرد آپاچی را، که برای پشتیبانی نزدیک هوایی در جنگهای زمینی حیاتی هستند، در این هواپیماها جای داد.
تجهیزات مهندسی سنگین و پلهای متحرک و همچنین دو تانک ۶۰ تنی آبرامز را نیز میتوان با این هواپیماها منتقل کرد.
نقش در عملیاتهای بزرگ
از جنگ ویتنام گرفته تا عملیاتهای نظامی در خاورمیانه، C-۵ یکی از ستونهای اصلی ترابری استراتژیک آمریکا بوده است. در جریان جنگهای عراق و افغانستان، این هواپیما هزاران تن تجهیزات و نیرو را جابهجا کرد. حتی در مأموریتهای بشردوستانه، مانند ارسال کمک پس از زلزله یا طوفان، سوپرگلکسی نقشی حیاتی داشته است.
در کنار آن، هواپیماهای ترابری دیگری مانند Boeing C-۱۷ Globemaster III نیز فعال هستند، اما از نظر ظرفیت حمل بار، C-۵ همچنان بزرگترین باقی مانده است.
چرا هنوز مهم است؟
با وجود گذشت بیش از پنج دهه از نخستین پرواز، C-۵ هنوز در خدمت فعال قرار دارد. برنامههای بهروزرسانی گسترده باعث شده این هواپیما تا دهههای آینده نیز عملیاتی بماند. ترکیب ظرفیت عظیم، برد بالا و امکان حمل تجهیزات فوقسنگین، آن را به ابزاری بیبدیل در راهبرد نظامی آمریکا تبدیل کرده است.
سوپرگلکسی فقط یک هواپیما نیست؛ نمادی از توان لجستیکی و قدرت صنعتی آمریکاست. در جهانی که سرعت جابهجایی نیرو و تجهیزات میتواند سرنوشت یک بحران را تغییر دهد، این غول فلزی همچنان یکی از مهمترین برگهای برنده نیروی هوایی ایالات متحده محسوب میشود.
