ویروسی بدون واکسن و میزان مرگ و میر بالا؛ ویروس نیپا چیست و چگونه منتقل میشود؟
زیسان: مقامات هند پس از شیوع محلی ویروس نیپا در ایالت بنگال غربی، اقداماتی را برای جلوگیری از گسترش آن آغاز کردهاند.
اوایل این ماه، پس از بستری شدن دو تن از کارکنان حوزه صحت به دلیل احتمال ابتلا به این ویروس، حدود ۱۱۰ نفر قرنطینه شدند. این افراد با افراد مبتلا به این ویروس در تماس بودند، اما نتایج آزمایشها بعدا نشان داد که به ویروس آلوده نشدهاند.
این ویروس که در بسیاری از موارد مرگبار است، میتواند از حیوان به انسان منتقل شود و در حال حاضر نه واکسینی برای پیشگیری از آن وجود دارد و نه درمان قطعی.
سازمان جهانی صحت این ویروس را در کنار ابولا، زیکا و کووید-۱۹در فهرست بیماریهایی قرار داده که به دلیل خطر بالقوه و همهگیری جهانی، نیازمند پژوهش فوری هستند.
اما این ویروس تا چه اندازه خطرناک است و علائم آن چیست؟
ویروس نیپا چگونه منتقل میشود؟
براساس اعلام سازمان جهانی صحت، عفونت ناشی از ویروس نیپا یک «بیماری مشترک انسان و حیوان» است که از حیواناتی مانند خوکها و خفاشهای میوهخوار به انسان منتقل میشود.
این ویروس همچنین میتواند از طریق مواد غذایی آلوده و یا از طریق تماس مستقیم با فرد مبتلا منتقل شود.
شیوع این بیماری تقریبا سالانه در بخشهایی از آسیا، عمدتا بنگلادش و هند گزارش میشود.
مصرف میوهها یا فرآوردههای میوهای مانند شیره خام نخل خرما که به ادرار یا بزاق خفاشهای میوهخوار آلوده بودهاند، محتملترین منبع عفونتهای گذشته بوده است.
مقامات پس از گرفتن یک خفاش در ۷ سپتامبر ۲۰۲۱ در هند آن را در یک خریطه پلاستیکی قرار دادند. ویروس نیپا عمدتا توسط خفاشهای میوهخوار منتقل میشود.
علایم ابتلا به ویروس نیپا چیست؟
عفونت ویروس نیپا در انسان میتواند از حالتی بدون علایم شروع و تا بروز عفونتهای حاد تنفسی خفیف یا شدید و حتی التهاب مرگبار مغز پیش برود.
افراد مبتلا به این ویروس معمولا در مراحل اولیه دچار علائمی مانند تب، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و گلودرد میشوند.
این علائم میتواند با سرگیجه، خوابآلودگی، تغییر سطح هوشیاری و علائم عصبی که نشان دهنده آنسفالیت یا التهاب حاد بافت مغزی است همراه باشد.
برخی بیماران ممکن است به سینه بغل غیرمعمول و مشکلات شدید تنفسی، از جمله تنگی نفس حاد دچار شوند. در موارد شدید، تشنج و نارسایی تنفسی رخ میدهد و وضعیت بیمار میتواند ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت به کما منجر شود.
آیا واکسین دارد؟
در حال حاضر نه واکسینی برای این ویروس وجود دارد و نه درمان قطعی. مراقبتهای طبی تنها به کنترل علائم و حمایت از بیمار انجام میشود.
ویروس نیپا پیشتر در کدام کشورها شیوع پیدا کرده؟
نخستینبار ویروس نیپا در سال ۱۹۹۹ در مالزیا شیوع کرد و بیش از ۱۰۰ نفر را به کام مرگ کشاند. برای مهار این ویروس، حدود یک میلیون خوک معدوم شدند. نام این ویروس از روستایی گرفته شده است که نخستین بار در آن شناسایی شد.
این ویروس بعدها به سنگاپور نیز سرایت کرد و در میان کارکنان کشتارگاههای که با خوکهای واردشده از مالزیا تماس داشتند ۱۱ مورد ابتلا و یک مورد مرگ ثبت شد.
در سالهای اخیر، بنگلادش بیشترین آسیب را متحمل شده و از سال ۲۰۰۱ تاکنون بیش از ۱۰۰ نفر در این کشور بر اثر ابتلا به نیپا جان باختهاند.
این بیماری بهطور دورهای در هند هم شناسایی شده است.
ایالت کرالا در جنوب این کشور در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۲۳ شاهد موارد ابتلا به این بیماری بوده است. مقامهای این ایالت توانستند با انجام آزمایشهای گسترده و قرنطینه سختگیرانه افرادی که با بیماران در تماس بودند، گسترش بیماری را طی چند هفته مهار کنند.
به گفته سازمان جهانی صحت، کشورهای دیگری از جمله کامبوج، غنا، اندونزیا، ماداگاسکار، فیلیپین و تایلند نیز در معرض خطر ابتلا قرار دارند، زیرا شواهدی از وجود ویروس نیپا در خفاشهای این کشورها شناسایی شده است.
