ارزانترین ناهاری که یک خانواده چهار نفره در ایران را تنها «سیر کند» چقدر هزینه دارد؟
زیسان: ساعت نزدیک ظهر است. در بسیاری از خانهها، نه بوی خورش قورمهسبزی میآید و نه صدای قلقل قابلمه برنج. سؤال ساده اما تلخ است: امروز چه میشود خورد که هم ارزان باشد و هم شکم چهار نفر را سیر کند؟
به گزارش زیسان؛ پس از حذف ارز دولتی ۲۸ هزار تومانی، قیمت کالاهای اساسی یکییکی بالا رفتند؛ بعضی آرام، بعضی جهشی. گوشت قرمز از سفره بخش بزرگی از مردم حذف شد، مرغ به کالایی «گاهبهگاه» تبدیل شد و حالا حتی تخممرغ هم دیگر آن غذای همیشهدردسترس گذشته نیست.
در این گزارش، تلاش کردهایم با تکیه بر قیمتهای فعلی بازار، به یک پرسش مشخص پاسخ بدهیم: ارزانترین ناهاری که یک خانواده چهار نفره در ایران میتواند در خانه بپزد و سیر شود، چقدر هزینه دارد؟
حقوقِ یک ماه، غذایِ یک هفته!
انتخاب ناگزیر: تخممرغ، سیبزمینی و نان
برای بسیاری از خانوادهها، وقتی پای حداقلها در میان است، انتخابها محدود میشود. تخممرغ بهعنوان ارزانترین منبع پروتئین، سیبزمینی بهعنوان تأمینکننده کالری و نان بهعنوان پایه سفره، ترکیبی است که این روزها بیش از گذشته دیده میشود.
نه غذایی مجلسی است و نه متنوع، اما میتواند یک وعده کامل را – دستکم از نظر سیرکنندگی – تأمین کند.
قیمتها روی کاغذ؛ واقعیت در سفره
محاسبه را از تخممرغ شروع کنیم. در زمستان ۱۴۰۴، قیمت یک شانه ۳۰ عددی تخممرغ در بازار حدود ۳۰۰ هزار تومان است؛ یعنی هر تخممرغ تقریباً ۱۰ هزار تومان یا حتی بیشتر. برای یک نهار ساده، اگر هر نفر دو تخممرغ مصرف کند، خانواده چهار نفره به ۸ عدد تخممرغ نیاز دارد؛ هزینه: ۸۰ هزار تومان.
سیبزمینی، که زمانی غذای ارزان طبقات کمدرآمد بود، حالا دیگر آنقدر هم ارزان نیست. قیمت هر کیلو سیبزمینی بسته به منطقه، حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان است. برای پخت ساده (آبپز یا سرخکرده سبک)، حدود ۱.۵ تا ۲ کیلوگرم سیبزمینی لازم است؛ هزینهای بین ۵۰ تا ۷۰ هزار تومان.
اما پختوپز بدون روغن ممکن نیست. روغن مایع آفتابگردان که حالا بطری ۱.۵ لیتری آن به حدود ۶۰۰ هزار تومان رسیده، برای یک وعده نهار شاید فقط ۳۰ تا ۴۰ گرم مصرف شود؛ سهم این وعده از بطری روغن چیزی حدود ۱۵ هزار تومان است.
و در نهایت نان؛ پایهای که هنوز از سفره حذف نشده. برای یک خانواده چهار نفره، نان کافی برای یک وعده نهار حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان هزینه دارد.
جمع ساده، عدد سنگین
اگر همه این اعداد را کنار هم بگذاریم، نتیجه قابل تأمل است:
تخممرغ: ۸۰ هزار تومان
سیبزمینی: حدود ۶۰ هزار تومان
روغن مصرفی: حدود ۱۵ هزار تومان
نان: حدود ۳۵ هزار تومان
جمع کل: حدود ۱۹۰ تا ۲۱۰ هزار تومان
یعنی نزدیک به ۲۰۰ هزار تومان برای یک وعده نهار بسیار ساده، بدون گوشت، بدون مرغ، بدون لبنیات و بدون میوه؛ فقط برای اینکه چهار نفر «سیر شوند».
وقتی «حداقل» هم گران میشود
این عدد، شاید روی کاغذ چندان بزرگ به نظر نرسد، اما وقتی در مقیاس ماهانه دیده شود، تصویر تغییر میکند. ۲۰۰ هزار تومان برای هر وعده نهار، یعنی حدود ۶ میلیون تومان در ماه فقط برای یک وعده غذا در روز؛ آن هم در سادهترین شکل ممکن.
برای خانوادههایی که حداقل دستمزد یا درآمدهای نامنظم دارند، این محاسبه فقط یک عدد نیست؛ توصیف دقیق فشاری است که هر روز بیشتر میشود.
سفرهای که کوچکتر شده است
ارزانترین نهار ممکن، حالا نه یک انتخاب، بلکه یک اجبار است. سفرهای که زمانی با برنج، خورش و گوشت تعریف میشد، امروز به تخممرغ و سیبزمینی رسیده؛ و حتی همین هم دیگر «ارزان» نیست.
