چرا حضرت ابراهیم با خواهرش ازدواج کرد؟
زیسان: در ابتدا باید توجه شما را به این نکته کلی جلب نمایم که هیچ دلیلی وجود ندارد تا طرفداران ادیان پیش از اسلام لزوما میبایستی بر اساس آنچه در اسلام بر مسلمانان واجب شده است رفتار میکردهاند.
به گزارش زیسان به نقل از پرسمان، چه برخی از احکام آنها به طور کلی با احکام اسلام متفاوت بوده و در برخی دیگر که در آنها احکام مشترک دیده میشود و از لحاظ کلیات با یکدیگر تشابه داشتهاند، اما در کیفیت و چگونگی انجام آن با هم مختلف بودهاند. مثلا نماز خواندن و روزه گرفتن با آنکه بر یهودیان و مسیحیان واجب بوده است، اما کیفیت انجام آنها با آنچه مسلمانان انجام میدهند متفاوت بوده است.
همچنین کتاب تورات در بسیاری از مطالب به علل گوناگون با تحریف روبه رو شده است. از این رو در منبع مطالبی که در برخی موارد به آنها پرداخته میشود باید دقت نمود [۱].
به نظر میآید تنها منبعی که سارا را خواهر ابراهیم (ع) معرفی کرده و آورده است که ابراهیم با خواهرش ازدواج نمود، تورات میباشد [۲].
تورات در آیات دیگر مطالب جالب دیگری بیان میشود که در روشن شدن مطلب بسیار موثر است. مثلا در جریان سفر ابراهیم به مصر میآورد که: ابراهیم پس از ورود به مصر ترسید مبادا او را به خاطر همسر زیبارویش بکشند. به همین دلیل از سارا خواست تا خود را خواهر ابراهیم معرفی کند. همین مسأله سبب آن شد که فرعون شیفتهی سارا شود. به دستور فرعون، سارا را به خانه فرعون آوردند و فرعون او را به همسری خویش در آورد.
خداوند فرعون و اهل خانه اش را به بلایای سختی مبتلا ساخت. فرعون پس از آنکه متوجه علت این بلاها گردید، ابراهیم را نکوهش و توبیخ نمود که چرا سارا را خواهر خود معرفی کردی تا من او را به همسری خویش در آورم [۳]؛ و در جای دیگر میآورد: بار دیگر ابراهیم عازم سفر گردید و این بار در زمین جرار ساکن گردید. در این سفر نیز ابراهیم، از ترس جان خویش، سارا را خواهر خویش معرفی نمود. [۴]
بر این اساس ابراهیم به خاطر حوادثی که در پیش داشت ازز این ترفند استفاده نمود و آنچه نسبت داد شده که ابراهیم با خواهر خود ازدواج کرده است بر همین اساس میباشد. اما از منظر روایات اسلامی گونهای دیگر نسبت خوانوادگی میان ابراهیم و همسرش بیان شده است. در اصول کافی مرحوم کلینی اینگونه آمده است که:
«لاحج» پیامبر، دو دختر داشت. پدر ابراهیم (ع) و عموى ابراهیم (ع) با این دو خواهر ازدواج کردند. ابراهیم (ع) از یک خواهر و ساره از خواهر دیگر تولد یافت. این بود که ساره و ابراهیم، هم عموزادگان یکدیگر بودند و هم دخترخاله و پسرخاله.
البته مادر ساره پیش از ازدواج با عموى ابراهیم، با برادر ابراهیم به نام هامان ازدواج کرده بود و لوط پیامبر نتیجه آن ازدواج بود. از این رو لوط، هم برادرزاده و هم خاله زاده ابراهیم بود، و ساره و لوط از طرف مادر، خواهر و برادر بودند [۵].
با این وصف که در این روایت آمده به نظر میآید از دو جنبه میتوان روایت تورات را مورد نظر قرار داد. یعنی یا روایت تورات را باید تحریف شده دانست، یا تفسیر بالا را از نقل تورات پذیرفت و یا باید این فرض را مطرح نمود که خواهر در دوران حضرت ابراهیم واژهای بوده با معنایی وسیع که بر دختر خاله و دختر عمو هم گفته میشده است.
[۱]کامل خیرخواه، چگونه تورات تحریف شد، درسهایی از مکتب اسلام» تیر ۱۳۵۵، سال هفدهم - شماره ۷، ص ۳۶-۴۰
[۲]پیدایش ۲۰: ۱۲
[۳]همان ۱۲: ۱۵ و ۱۹
[۴]همان ۲۰: ۱ – ۱۰
[۵]کافى، ج ۸، ص ۳۷۰
