آرایش نفتکشهای ایرانی در خارک؛ تهران برای شکستن محاصره آمریکا و رساندن نفت به چین خیز برداشت؟
زیسان: همزمان با ادامه محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده و توقف بخش عمده صادرات نفت کشور، گزارشهای تازهای از احتمال تلاش ایران برای عبور دادن گروهی از نفتکشهای ایرانی از حلقه محاصره و ارسال محمولههای نفتی به چین منتشر شده است.
به گزارش زیسان، ماجرا ابتدا با گزارش مؤسسه ردیابی نفتکشها، تانکرترکرز (TankerTrackers)، درباره بارگیری مجدد نفت خام ایران در خلیج فارس آغاز شد؛ اما انتشار گزارشهایی از سوی رسانههای داخلی و خبرگزاری فارس، احتمال شکلگیری یک اقدام گستردهتر برای شکستن محاصره آمریکا را مطرح کرده است.
بر اساس این گزارشها، ایران ممکن است بهجای اعزام تکتک نفتکشها، یک کاروان دریایی را برای عبور از محدودیتهای آمریکا به حرکت درآورد؛ اقدامی که در صورت وقوع میتواند به یکی از جدیترین رویاروییهای دریایی تهران و واشنگتن در ماههای اخیر تبدیل شود.
ماجرا از گزارش تانکرترکرز درباره بارگیری نفت ایران آغاز شد
به گزارش زیسان، روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، سمیر مدنی، از بنیانگذاران مؤسسه تانکرترکرز، به خبرگزاری رویترز گفت که یک نفتکش در خلیج فارس در حال دریافت نفت خام ایران از یک شناور دیگر است. این عملیات از نوع انتقال کشتی به کشتی (Ship-to-Ship Transfer) است؛ روشی که در سالهای گذشته برای دور زدن تحریمها مورد استفاده قرار گرفته است.
مدنی بدون افشای نام نفتکش اعلام کرد که این شناور در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار ندارد و توانسته بدون جلب توجه وارد منطقه شود. به گفته او، اگر این نفتکش موفق شود از محاصره دریایی آمریکا عبور کند، نخستین صادرات موفق دریایی نفت خام ایران از اواسط ژوئیه امسال خواهد بود.
رویترز مقصد این محموله را مشخص نکرده و مدرکی نیز درباره پیوستن نفتکشهای دیگر به این عملیات ارائه نشده است. بااینحال، انتشار این خبر زمینهساز گزارشهای بعدی درباره احتمال اعزام کاروان نفتکشهای ایرانی به مقصد چین شد.

بیش از ۱۴ نفتکش در خارک؛ طرح عبور دستهجمعی به مقصد چین
پس از انتشار گزارش تانکرترکرز، خبرگزاری فارس، در یادداشتی پیشنهاد کرد ایران برای شکستن محاصره آمریکا، گروهی از نفتکشهای خود را بهصورت کاروانی به سمت چین اعزام کند.
همزمان، کانال تلگرامی صابریننیوز نیز در مطلبی با برچسب «غیررسمی» مدعی شد دهها نفتکش ایرانی برای حرکت به سمت چین آماده میشوند. رسانه یورونیوز نیز در گزارش ۲۰ نوامبر خود، با استناد به تصاویر ماهوارهای و دادههای ردیابی کشتیها، از استقرار بیش از ۱۴ نفتکش در جزیره خارک خبر داد.
طبق این گزارش، برای این شناورها خدمه تعیین شده و پرچم ایران بر فراز آنها برافراشته شده است. همچنین احتمال داده شده که این نفتکشها در روزهای آینده بهصورت دستهجمعی به سمت خروجی دریای عمان حرکت کنند.
تهدید به حمله به تأسیسات نفتی کشورهای خلیج فارس
یکی از جنجالیترین بخشهای این ماجرا، تهدیدهای مطرحشده درباره پیامدهای احتمالی مداخله نظامی آمریکا علیه نفتکشهای ایرانی است.
خبرگزاری فارس در یادداشت خود استدلال کرده که اگر آمریکا مانع حرکت نفتکشهای ایرانی شود یا به آنها حمله کند، تهران میتواند تأسیسات نفتی کشورهای منطقه، بهویژه امارات، عربستان و قطر را هدف قرار دهد. محمد عنایتی نجفآبادی، خبرنگار نیز در شبکه اجتماعی ایکس با بازنشر این مطلب، نام امارات، عربستان، قطر، کویت، عمان و بحرین را بهعنوان اهداف احتمالی مطرح کرده است. البته او این موضع را تحلیل شخصی خود توصیف کرده و نباید آن را بهعنوان اعلام رسمی تصمیم نظامی ایران تلقی کرد.
در طرف مقابل، واشنگتن نیز در روزهای اخیر محدودیتهای دریایی را تشدید کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در اطلاعیهای در ۱۸ نوامبر هشدار داد حتی کشتیهایی که محمولههای نفتی ایران را از طریق انتقال کشتی به کشتی دریافت میکنند، ممکن است ناقض محاصره تلقی شوند. نیروهای آمریکایی اعلام کردهاند میتوانند چنین شناورهایی را متوقف، بازرسی، منحرف یا توقیف کنند.
اهمیت این تحولات زمانی روشنتر میشود که بدانیم چین اصلیترین خریدار نفت ایران است و ادامه محاصره میتواند درآمدهای ارزی تهران را بهشدت تحت فشار قرار دهد. طبق برآورد مؤسسه کپلر درآمد نفتی ازدسترفته ایران در صورت تداوم محاصره ممکن است به ماهانه ۳ تا ۶ میلیارد دلار برسد.
بااینحال، هنوز هیچ تأیید مستقلی وجود ندارد که کاروان نفتکشهای ایرانی حرکت خود را به سمت چین آغاز کرده باشد یا تهران رسماً دستور اجرای چنین عملیاتی را صادر کرده باشد. آنچه فعلاً مشخص است، گزارش بارگیری یک محموله نفتی، انتشار پیشنهاد اعزام کاروان از سوی رسانههای داخلی و گزارش استقرار تعدادی نفتکش در خارک است.
اگر این تحولات به یک رویارویی مستقیم با نیروهای آمریکایی منجر شود، مسئله دیگر صرفاً صادرات نفت ایران نخواهد بود و میتواند امنیت انرژی در سراسر خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد.