یک عکس خوب یا یک عکس مسئولانه؟ محمدعلی رونیاسی از اخلاق در عکاسی حیاتوحش میگوید
در عکاسی حیاتوحش، گاهی ارزشمندترین عکس همان عکسی است که برای ثبتش عکاس کمترین دخالت را در طبیعت داشته است. محمدعلی رونیاسی، عکاس حیاتوحش، معتقد است هیچ تصویر خیرهکنندهای ارزش آن را ندارد که حیوانی را مضطرب کنیم، زیستگاهی را برهم بزنیم یا رفتار طبیعی یک سوژه را تغییر دهیم. او سالهاست با تکیه بر صبر، استتار و مشاهده، حیاتوحش و چشماندازهای غرب ایران را ثبت میکند و در کنار آن، سراغ انسانهایی رفته است که بیسروصدا از این طبیعت محافظت میکنند. در این گفتوگو، رونیاسی از فلسفه عکاسی حیاتوحش، مرز میان ثبت تصویر و دخالت در طبیعت و مسئولیت اخلاقی عکاس در برابر سوژههایش میگوید. نام محمد علی رونیاسی عکاس جوان همدانی در بین برترین عکاسان حیات وحش جهان در سال ۲۰۲۵ نیز آمده است.
به گزارش راز بقا، در عکاسی حیاتوحش، ثبت یک تصویر خیرهکننده همیشه به معنای یک عکس خوب نیست. گاهی ارزش واقعی یک تصویر در این است که عکاس برای بهدست آوردنش، کمترین دخالت را در زندگی سوژه داشته باشد.
محمدعلی رونیاسی، عکاس حیاتوحش، رویکردی متفاوت به عکاسی طبیعت دارد. برای او دوربین تنها ابزاری برای خلق تصاویر زیبا نیست؛ بلکه وسیلهای برای مشاهده، مستندسازی و جلب توجه به ارزش زیستبوم است، او علاوه بر ثبت حیاتوحش و چشماندازهای منطقهٔ غربی ایران، به سراغ انسانهایی رفته که در سکوت از این طبیعت محافظت میکنند.
فلسفهٔ کاری رونیاسی ساده، اما مهم است: عکس نباید به قیمت آسیبزدن به سوژه به دست بیاید.
او از روشهایی مانند استفاده از طعمه برای جذب حیوانات، ایجاد مزاحمت یا وادار کردن آنها به واکنش طبیعینما پرهیز میکند. در عوض، زمان زیادی را صرف مشاهده و انتظار میکند تا حیوان در شرایط طبیعی خود ظاهر شود. گاهی ساعتها صبر کردن برای یک لحظهٔ کوتاه، بخشی از فرایند خلق تصویر است.
در چنین رویکردی، عکاس باید تا حد امکان استتار کند؛ حضور داشته باشد، اما در رفتار سوژه دخالت نکند. لنز تلهفوتو، استتار و صبر، جای دخالت و نزدیکشدن بیش از حد را میگیرند.
این نگاه، پرسش مهمی را برای همهٔ عکاسان حیاتوحش مطرح میکند: آیا هر تصویری ارزش گرفتن دارد؟
پاسخ رونیاسی روشن است. اگر برای ثبت یک عکس، حیوان را مضطرب کنیم، زیستگاهش را مختل کنیم یا رفتار طبیعیاش را تغییر دهیم، شاید تصویر زیبایی ساخته باشیم، اما لزوماً عکاس خوبی نبودهایم.
حتی در مرحلهٔ ویرایش نیز همین اصل اهمیت دارد. ویرایش میتواند به اصلاح نور، رنگ و جزئیات تصویر کمک کند، اما نباید واقعیت صحنه را تغییر دهد. در عکاسی حیاتوحش، اعتبار تصویر بخشی از ارزش آن است.
شاید مهمترین درس این رویکرد این باشد که عکاس طبیعت فقط ثبتکنندهٔ یک لحظه نیست؛ او در برابر سوژه و محیطی که از آن عکس میگیرد مسئول است.
یک عکس خوب میتواند توجه مخاطب را جلب کند؛ اما یک عکس مسئولانه میتواند او را به فکر کردن دربارهٔ حفاظت از طبیعت وادارد؛ و شاید همین تفاوت است که یک تصویر زیبا را به یک تصویر واقعاً ارزشمند تبدیل میکند.
تصاویر نزاع کلها در کوهستانهای همدان توسط محمدعلی رونیاسی .. ثبت چنین لحظاتی تنها با صبر، سکوت، حفظ ارامش و فاصله از گونه و شناخت رفتار هر گونه میسر است؛ نه با استفاده از طعمه و دست اندازی به اکوسیستم منطقه و یا حضور با خودروهای پرسر و صدا افرودی در دل کوهستان ... اگر به دنبال چنین هدیهای از کوهستان هستید به طبیعت احترام بگذارید انگاه طبیعت شمارا غافل گیر خواهد کرد...
