اژدر فوق سریع «نهنگ»؛ سلاح دریایی ایران که با سرعت ۳۶۰ کیلومتر در ساعت حرکت میکند و میتواند ناوهای آمریکا را غرق کند
زیسان: «اژدر نهنگ» یکی از بحثبرانگیزترین سلاحهای دریایی ایران است؛ عمدتاً به خاطر یک ادعای چشمگیر: این اژدر میتواند در زیر آب با سرعتی حدود ۳۶۰ کیلومتر بر ساعت (۲۲۰ مایل بر ساعت) حرکت کند؛ یعنی چندین برابر سریعتر از اژدرهای متعارف.
به گزارش زیسان، این اژدر به عنوان یک سوپرحفرهساز (Supercavitation) معرفی میشود؛ فناوریای که با ایجاد یک حباب گازی بزرگ، مقاومت آب را کاهش میدهد و باعث میشود اژدر با اصطکاک بسیار کمتر در آب «حرکت کند».
هرچند جزئیات دقیق فنی آن همچنان مبهم و محل تردید است، اما «اژدر نهنگ» به یک نماد مهم در بازدارندگی دریایی ایران تبدیل شده؛ بهویژه در بستر خلیج فارس و تنگه هرمز که جغرافیای محدود و فاصلههای کوتاه درگیری میتواند سلاحهای سریع را به تهدیدی بسیار جدی تبدیل کند.
سوپرحفرهسازی یعنی چه و چرا اهمیت دارد؟
به گزارش زیسان، حرکت زیر آب در مقایسه با حرکت در هوا، بهطور طبیعی بسیار کندتر است. آب چگالی بالایی دارد و هرچه سرعت بالا میرود، مقاومت (درگ) بهشدت افزایش پیدا میکند. اغلب اژدرهای متعارف بسته به مدل و مأموریت، سرعتی حدود ۵۰ تا ۹۰ کیلومتر بر ساعت دارند. به همین دلیل است که این ادعا درباره سرعت اژدر نهنگ مهم است: این ادعا یعنی اژدری که میتواند در چند ثانیه به هدف برسد، نه در چند دقیقه.
گفته میشود نهنگ از فناوری سوپرحفرهسازی استفاده میکند؛ مفهومی که در آن یک پرتابه، یک حفره یا فضای گازی بزرگ پیرامون خود ایجاد میکند. در این حالت، بدنه اژدر بهجای آنکه مستقیماً آب را بشکافد، درون یک حباب حرکت میکند و اصطکاک به شکل چشمگیری کاهش مییابد. از نظر تئوری، این روش میتواند سرعتهایی را ممکن کند که در جنگ دریایی معمولی «غیرقابل تصور» به نظر میرسد.
اما سوپرحفرهسازی یک راهحل جادویی نیست. این فناوری با محدودیتهایی همراه است: هدایت دقیق دشوارتر میشود، توان مانور کاهش مییابد و میزان صدای تولیدشده میتواند بسیار زیاد باشد. با این حال، در نبردهای کوتاهبرد - بهخصوص در آبراههای تنگ - خود سرعت میتواند یک مزیت تعیینکننده باشد.
روایت تلآویو: «سلاح برتر» تهران برای غرق کردن ناوهای آمریکا؟
به گزارش زیسان، در سالهای اخیر، برخی محافل نظامی در تلآویو از سلاحی پرده برداشتهاند که به ادعای آنها، تهران برای هدف قرار دادن و حتی غرق کردن بزرگترین ناوها و ناوهای هواپیمابر آمریکایی در آبهای منطقه روی آن حساب باز کرده است.
طبق گزارش وبسایت عبری «نتسیف»، تحلیلهای امنیتی اسرائیل بر پایه تهدیدهایی شکل گرفته که رهبر انقلاب ایران همزمان با ورود ناوهای هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و «جرالد فورد» مطرح کردند.
در این ارزیابیها گفته میشود منظور از «سلاح برتر» یا «سلاحی که معادله را تغییر میدهد»، اژدر فوقسریع «نهنگ» بوده است؛ سلاحی که از نگاه منابع اسرائیلی میتواند نیروی دریایی آمریکا را در نبردهای نزدیک زمینگیر کند و بستر دریا را به میدان مرگ شناورهای جنگی تبدیل سازد.
منابع این گزارش تأکید میکنند که اشاره رهبر انقلاب ایران احتمالاً به یک سلاح نامتقارن بوده؛ ابزاری که بتواند برتری دریایی آمریکا را - حداقل در شرایط خاص عملیاتی - خنثی کند. از منظر آنها، «اژدر نهنگ» یکی از ستونهای کلیدی راهبرد دریایی ایران برای مقابله با ناوها و ناوهای هواپیمابر آمریکایی در منطقه به شمار میرود.
در همین گزارش، درباره ویژگیهای فنی «نهنگ» آمده که این اژدر از فناوری ابرکاویتاسیون یا همان حفرهسازی گازی بهره میبرد؛ فناوریای که با ایجاد حبابی پیرامون بدنه، تماس مستقیم با آب را به حداقل میرساند و حرکت فوقسریع را ممکن میکند.
طبق این روایت، «نهنگ» میتواند با سرعتی در حدود ۳۶۰ کیلومتر بر ساعت حرکت کند و بهواسطه همین سرعت، زمان واکنش سامانههای دفاعی کشتیها را بهشدت کاهش دهد.
در بخش دیگری از این ارزیابیها گفته میشود پیشران این اژدر بر پایه موتور راکتی با سوخت جامد طراحی شده و امکان شلیک از سکوهای مختلف از جمله قایقهای تندرو، زیردریاییها و شناورهای سطحی را دارد. همچنین گفته میشود ایران این اژدر را به کلاهکی با وزن تقریبی ۲۱۰ کیلوگرم مواد منفجره مجهز کرده تا توان نفوذ و تخریب آن در برابر شناورهای بزرگ افزایش یابد.
با این حال، گزارش عبری در کنار این تصویر تهدیدآمیز، به محدودیتها نیز اشاره میکند: از جمله برد کوتاه که بین ۱۰ تا ۵۰ کیلومتر برآورد شده است. علاوه بر آن، حباب گازی و صدای بسیار زیاد ناشی از حرکت، استفاده از سامانههای هدایت پیشرفته مانند سونار را دشوار میکند و دقت ناوبری را پایین میآورد.
در جمعبندی محافل اسرائیلی، «نهنگ» میتواند در نبردهای نزدیک تهدیدی جدی باشد، اما محدودیت برد و هدایت، نقش آن را به سناریوهای خاص عملیاتی محدود میکند.
نقش راهبردی: چرا ایران به چنین سلاحی نیاز دارد؟
به گزارش زیسان، دکترین دریایی ایران تا حد زیادی از جغرافیا تأثیر میگیرد. خلیج فارس نسبتاً کمعمق است، مسیرهای کشتیرانی آن شلوغاند و گلوگاههایی مانند تنگه هرمز در آن نقش حیاتی دارند. در چنین محیطی، راهبرد ایران معمولاً بر جنگ نامتقارن تکیه داشته است؛ یعنی استفاده از قایقهای تندرو، مینهای دریایی، موشکها و سامانههای غیرمتعارف برای ایجاد چالش در برابر نیروی دریاییهای پیشرفتهتر.
اژدر نهنگ دقیقاً در همین چارچوب معنا پیدا میکند. یک اژدر سوپرحفرهساز الزاماً برای نبردهای دوربرد در اعماق اقیانوس طراحی نشده است؛ بلکه در سناریوهایی تهدیدآمیزتر میشود که کشتیها یا زیردریاییهای دشمن مجبورند نزدیک ساحل ایران یا در آبهای محدود فعالیت کنند.
اگر سرعت اژدر واقعاً به حدود ادعاشده نزدیک باشد، زمان واکنش برای اجرای ضدتدابیر دفاعی را بهشدت کاهش میدهد. دفاع در برابر اژدرهای معمولی معمولاً بر کشف زودهنگام، مانورهای گریز، فریبدهندهها و سامانههای ضد اژدر تکیه دارد. اما سلاحی که در زمانی بسیار کوتاهتر از حد انتظار به هدف میرسد، کل محاسبات دفاعی را تغییر میدهد.
حتی با وجود محدودیتها، اژدر نهنگ به تقویت روایت بازدارندگی ایران کمک میکند: پیام آن این است که ورود به فضای دریایی ایران میتواند با خطراتی غیرقابل پیشبینی و فوقسریع همراه باشد. برای ایران، همین ارزش بازدارندگی ممکن است به اندازهی عملکرد دقیق فنی سلاح اهمیت داشته باشد.
