بیوگرافی مهدی مطهرنیا؛ آیندهپژوه و چهره خبرساز این روزهای اینستاگرام کیست و چطور پیشگوییهای او طرفدار پیدا کرد؟
زیسان: مهدی مطهرنیا (متولد ۲۳ بهمن ۱۳۴۴) از تحلیلگران و نظریهپردازان شناختهشده در حوزه سیاست داخلی و خارجی ایران است. او در سالهای گذشته علاوه بر فعالیتهای دانشگاهی، در عرصه پژوهش و سیاستگذاری فرهنگی نیز حضور داشته و امروز به عنوان رئیس اندیشکده سیمرغ شناخته میشود. مطهرنیا سالها در دانشگاه آزاد اسلامی تدریس کرده و به عنوان استاد مدعو در چند دانشگاه دیگر نیز فعال بوده است.
تولد و مسیر تحصیل؛ از کاشان تا دانشگاه تهران
به گزارش زیسان، مطهرنیا که نام خانوادگی اصلیاش «کلاهی» بوده، در ۲۳ بهمن ۱۳۴۴ در شهر کاشان به دنیا آمد. پدرش کارمند شرکت مخابرات بود و مادرش از خانواده غلامرضا ناظمپور، یکی از چهرههای شناختهشده هیئتهای مذهبی بازار کاشان به شمار میرفت. او دوران ابتدایی را در مدرسه معارفی کاشان گذراند.
مطهرنیا سالهای راهنمایی تا سوم دبیرستان را در مدارس خاوری، ملافتحالله و امام خمینی کاشان پشت سر گذاشت. سپس با مهاجرت به تهران، دیپلم خود را از دبیرستان دکتر شریعتی گرفت و در سال ۱۳۶۵ وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد.
ورود به دانشگاه و ماجرای دو مدرک دکترا
او مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز گذراند و پس از آن به تدریس علوم سیاسی پرداخت. دو سال بعد نیز به عضویت هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی درآمد.
مطهرنیا مدعی دریافت دکترای علوم سیاسی از دانشگاه هاوایی بوده، اما این دانشگاه به عنوان یک مرکز فاقد اعتبار معرفی شده و به همین دلیل مدرک او از سوی وزارت علوم ایران پذیرفته نشد. پس از آن، وی دوره دکترای آیندهپژوهی را در دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین گذراند و از رسالهای با عنوان «رسانههای آینده و نقش آنها در جنبشهای نوین اجتماعی» دفاع کرد.
فعالیتهای علمی و نظریهپردازی در حوزه توسعه
به گزارش زیسان، مطهرنیا از جمله افرادی است که در فضای فکری ایران به عنوان نظریهپرداز توسعه شناخته میشود و معمولاً او را نزدیک به جریان اصلاحطلبان معرفی میکنند؛ هرچند خود او ترجیح میدهد از واژه «تحولخواه» برای توصیف دیدگاهش استفاده کند.
او علاوه بر تدریس، سابقه همکاری با دانشگاه آزاد اسلامی را در جایگاههایی مانند ریاست پژوهشکده علوم اجتماعی و انقلاب داشته و همچنین در بخشهای محتوایی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز در حوزه مدیریت و سیاستگذاری نقشآفرینی کرده است. مطهرنیا در زمینههایی مثل علوم اجتماعی و سیاسی، آیندهپژوهی، ارتباطات و رسانه، امنیت و عملیات روانی کتابها و مقالات متعددی منتشر کرده است.
از جمله مفاهیم و نظریههایی که به او نسبت داده میشود، میتوان به «پرسمان»، «باریخشناسی»، نظریه «هارتلند بزرگ»، «اتاق شیشهای»، «گوی بلورین» و «فلک بلورین یا آبگونه» اشاره کرد که از آنها با عنوان سهگانههای آبگینه نیز یاد میشود.
سوابق مدیریتی و مسئولیتهای اجرایی
به گزارش زیسان، مطهرنیا سالها در دانشگاه آزاد اسلامی تدریس کرده و در واحدهای قم، تهران مرکز و تهران شمال حضور داشته است. همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاه تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، مراکز تحقیقات راهبردی و دانشگاه صیاد شیرازی فعالیت کرده است.
در میان سوابق مدیریتی و پژوهشی او، این موارد بیشتر مورد اشاره قرار میگیرند: ریاست پژوهشکده علوم اجتماعی و انقلاب دانشگاه آزاد اسلامی مدیر گروه آیندهپژوهی انجمن علمی جامعهشناسی ایران ریاست اندیشکده سیمرغ عضویت در شورای آیندهنگاری فرهنگستان علوم ایران همکاری در سیاستگذاری محتوایی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مسئولیت سرویس سیاسی مجله «راه رشد».
حاشیهها و نگاه سیاسی؛ اصلاحطلب یا منتقد ساختار؟
مطهرنیا در چندین نوبت توانست با تکیه بر اخبار و تحلیل فضای سیاسی ایران و تحولات منطقه به صورت تقریبی جنگ دوازده روزه و همچنین اعتراضات زمستان را پیشبینی کند. اما با همه این ها یکی از پرحاشیهترین بخشهای زندگی حرفهای مهدی مطهرنیا، ماجرای اخراج او از دانشگاه آزاد قم است. او ادعا کرده این اخراج به دلیل دیدگاههایش رخ داده و تنها با یک تماس تلفنی صورت گرفته است.
در فضای مجازی، درباره شخصیت و مواضع مطهرنیا دو تصویر متفاوت وجود دارد: گروهی او را تحلیلگری مستقل، آیندهنگر و صاحب ایده میدانند، در حالیکه برخی دیگر او را چهرهای بحثبرانگیز و منتقد ساختار سیاسی ایران معرفی میکنند. با این حال، خود مطهرنیا بارها تأکید کرده که به دنبال اصلاح فکری و تحول مسالمتآمیز است و نه یک انقلاب ناگهانی و پرهزینه.
