چرا تهرانیها در دهه ۱۳۴۰ خودکشی میکردند؟
مرکز اسناد انقلاب اسلامی نوشت: مسئله خودکشی همواره یکی از موضوعات مهم اجتماعی و پزشکی بوده است که پژوهشهای متعدد در جوامع مختلف به بررسی علل و شیوههای آن پرداختهاند. روزنامه «اطلاعات» در شماره دوم مهر ۱۳۴۷ با انتشار گزارشی به این مسئله پرداخته و افزایش نگرانکننده خودکشی در ایران را بازتاب داده است. در این گزارش، آمارها و تحلیلهای ارائهشده توسط آقای دکتر حسن فرزام، رئیس بیمارستان مسمومین تهران، نگاهی جامع به وضعیت خودکشی در شهر تهران در سالهای ۱۳۴۵ و ۱۳۴۶ ارائه میدهد. مطالعه این آمار نشان میدهد که عوامل متعددی از جمله سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت مالی و خانوادگی در بروز اقدام به خودکشی نقش دارند و الگوهای مشخصی در میان گروههای مختلف اجتماعی دیده میشود. این بررسیها علاوه بر جنبه آماری، تصویری روشن از پیامدهای اجتماعی و روانشناختی خودکشی در ایران آن زمان ارائه میکنند و اهمیت توجه به این موضوع را در سیاستگذاریهای بهداشتی و اجتماعی برجسته میسازد.
روزنامه «اطلاعات» در شماره دوم مهر ۱۳۴۷ طی گزارشی نوشت:
«خودکشی با دارو در کشورهای مترقی جهان و جوامع در حال رشد روزافزون است. برای کاهش آن باید ضمن توجه به آمار و بررسی علل آن به چارهجویی پرداخت».
آقای دکتر حسن فرزام رئیس بیمارستان بزرگ مسمومین تهران نطق خود را در کنگره پزشکی رامسر با این جملات آغاز کرد و اضافه نمود: در سال ۱۳۴۵ در شهر تهران ۱۹ هزار و ۹۹۲نفر مسموم شدند که ۲۷۵۳ نفر از آنها اقدام به مسموم کردن خود نموده بودند، در حالی که در سال ۱۳۴۶ عده مسمومین تهران (مراجعین به بیمارستان مسمومین) به ۲۲ هزار و ۴۳۶ رسید که ۳۸۱۹ نفرشان قصد خودکشی کرده بودند. یعنی در سال ۱۳۴۵، ۱۳ / ۸ درصد کل مسمومین را آنهایی تشکیل میدادند که قصد خودکشی کرده بودند، در صورتی که این نسبت در سال بعد (۱۳۴۶) به ۱۷ درصد رسید. به عبارت دیگر در سال ۱۳۴۶ در تهران ۱۰۶۶ نفر (در حدود ۳۰ درصد) بیشتر از سال ۱۳۴۵ قصد انتحار کردند.
دوران بلوغ
آقای دکتر فرزام اضافه کرد: بررسی ۶۵۷۲ پرونده خودکشی نشان میدهد که از این عده ۳۱۲۱ نفرشان زن و دختر و ۲۳۲۵ نفر بقیه مرد بودند و این میزان ثابت میکند که در ایران نیز عده زنهایی که قصد خودکشی میکنند بیشتر از مردها است، ولی از مطالعه سن این عده چنین برمیآید که در سنین ۴۵ تا ۶۵ سالگی مردها بیشتر از زنها قصد خودکشی میکنند.
بررسی سن همچنین نشان میدهد که در برابر ۱۰۹۴ زن و دختر ۱۵ تا ۱۹ ساله که اقدام به خودکشی کردند، در این سن فقط ۶۷۲ پسر اقدام به قطع رشته حیات خود نمودند. این بررسی همچنین اصلی را به دست میدهد که حکایت دارد اکثر موارد خودکشی در دوران بلوغ اتفاق میافتد.
بررسی پرونده مسمومین خودکشی گویای این مطلب است که شغل نمیتواند انگیزه مؤثری در اقدام اشخاص به خودکشی باشد.
تحصیلکردهها
باسوادها بیشتر از بیسوادها اقدام به انتحار میکنند، چون در برابر ۴۹۰۳ باسواد تنها ۵۳۵ بیسواد اقدام به خودکشی کردهاند و از میان این باسوادان ۱۰۴۸ نفرشان تحصیلات عالیه داشتند و ۱۶۰۴ نفرشان دوره دبیرستان را دیده بودند. از این بررسی آمار چنین استنباط میشود که تحصیلکردهها بیشتر از دیگران قصد خودکشی میکنند.
پولدارها
در مورد تجرد و تاهل، در برابر ۲۱۹۷ مجرد، ۲۸۰۵ متأهل قصد خودکشی نمودند. از نظر اهلیت با وجود اینکه این عده ساکن تهران بودند، معذلک آنهایی که در شهرهای صنعتی، چون اصفهان به دنیا آمده و بزرگ شدهاند بیشتر از اهالی نقاط دیگر اقدام به خودکشی کردهاند.
وجود ناپدری یا نامادری و عدم محبت خانوادگی یکی از موجبات خودکشی است. در دو سال اخیر ۶۷۲ نفر از کسانی که خودکشی کردند ناپدری یا نامادری داشتند. بر خلاف تصور، پولدارها بیشتر اقدام به خودکشی میکنند، چون از میان ۵۴۷۰ مسموم تنها ۲ نفرشان اعلام کردند وضع مالیشان بد است، در حالی که ۳۳۳ نفر خود را پولدار واقعی معرفی کردهاند.
گرفتاری خانوادگی
در این دو سال ۴۴۶۷ نفر به علت گرفتاریهای خانوادگی از جان خود سیر شده بودند که در میان آنها نفرت از شوهر و ناسازگاری مادر شوهر در مرتبه اول قرار دارد.
امتحان
۳۳۷ نفر از آنهایی که در این ۲ سال قصد خودکشی کردند در امتحانات مردود شده بودند.
بیمهری
بعد از اختلاف خانوادگی بیشتر زنها به خصوص دخترانی که قصد خودکشی کردند اعلام داشتند که تحقیر شدند، مورد اهانت قرار گرفتند، رسوا شدند و مورد بیمهری واقع شدند.
خودکشی به علت شکست در عشق بیشتر در میان پسرها و شکست در نامزدی بیشتر در میان دخترها دیده میشود. البته شکست در تجارت و اخراج از کار نیز رقم قابل ملاحظهای را نشان میدهد.
در این ۲ سال ۱۷۰ نفر ۲ بار و ۴۴ نفر ۳ بار و ۸۹ نفر بیشتر از ۳ بار دست به خودکشی زدند و تنها یک زن که مرد مورد علاقهاش او را عقد نمیکرد ۱۳ بار اقدام به خودکشی کرد.
تابستان فصل خودکشی است و بیشتر روزها اقدام به خوردن سم میشود.
۱۸۵۲ نفر از آنهایی که قصد خودکشی کردند در ساعت اول، ۹۴۸ نفر در ساعت دوم و ۳۶۲ نفر در ساعت ششم پشیمان شده و به بیمارستان مراجعه نمودند.
جهت رعایت حقوق معنوی: ایده این نگارش با مشاهده روزنامه اطلاعات در کانال «مطبوعات قدیمی» شکل گرفت.
