رگبار افزایش قیمت خوراکیها در سامانه کدال
دیماه و هفتههای ابتدایی بهمن ۱۴۰۴ برای بازار سرمایه با پدیدهای کمسابقه همراه شد؛ سامانه کدال به صورت پیدرپی میزبان اطلاعیههای افزایش نرخ فروش شرکتهای غذایی بود؛ از قند و شکر گرفته تا روغن، لبنیات، بیسکویت، ماکارونی و دهها قلم محصول دیگر. کدال در تاریخ خود چنین تراکمی از افشاهای افزایش قیمت را در یک بازه کوتاه تجربه نکرده بود! بررسی اطلاعیههای افشای افزایش قیمت نشان میدهد، موج افزایش قیمت محصولات و مواد اولیه خوراکی نظیر روغن، لبنیات و شکر، حالا به محصولات ثانویه مانند، بیسکوییت، ماکارونی، رب گوجه، ترشی و مانند آنها رسیده است. همزمان، گزارشهای رسمی از جهش شدید قیمت خوراکیها در بازار مصرف و ثبت تورم ماهانه ۷.۹ درصدی حکایت دارد.
به گزارش تجارت نیوز، مرور اطلاعیههای منتشرشده در کدال طی هفتههای اخیر نشان میدهد افزایش قیمت، دیگر یک اتفاق موردی یا محدود به یک صنعت خاص نیست. تقریبا تمام حلقههای زنجیره صنایع غذایی درگیر موجی از تغییر قیمت شدهاند. شرکتها در متن افشاهای خود دلایلی مشابه را تکرار میکنند؛ حذف ارز ترجیحی برخی نهادهها، رشد بهای مواد اولیه، افزایش هزینه انرژی، بالا رفتن دستمزد و رشد هزینههای بستهبندی و حملونقل.
برآیند این عوامل، فشار سنگینی بر بهای تمامشده وارد کرده و شرکتها را ناچار ساخته برای جلوگیری از زیان عملیاتی، مسیر اصلاح نرخ فروش را در پیش بگیرند. نتیجه این روند، شکلگیری سیلی از اطلاعیههای افزایش قیمت محصولات است که هر روز بر تعداد آن افزوده میشود.
قند و شکر؛ جرقه نخست موج افزایش نرخ
نخستین گروهی که بهطور جدی روی کدال دست به افشای افزایش نرخ زد، صنعت قند و شکر بود. در اطلاعیههای منتشرشده، از افزایش ۴۶ درصدی نرخ شکر سفید خبر داده شد. بر اساس مصوبات اعلامی، قیمت شکر سفید فله درب کارخانه برای هر کیلوگرم ۶۷۶ هزار و ۹۰۰ ریال، قیمت مصرفکننده فله ۷۸۵ هزار ریال و قیمت شکر سفید بستهبندی یک کیلوگرمی ۸۵۰ هزار ریال تعیین شده است.
به دنبال این مصوبه، مجموعهای از شرکتهای این صنعت از جمله قند ارومیه (قاروم)، شکر (قشکر)، قند لرستان (قلرست)، قند تربت جام (قجام)، قند هکمتان (قهکمت)، توسعه نیشکر و صنایع جانبی آن (نیشکر)، قند اصفهان (قصفها)، قند قزوین (قزوین)، قند نیشابور (قنیشا)، قند نقش جهان (قنقش)، قند مرودشت (قمرو)، شهد (قشهد)، قثابت، قشیر، قپیرا و قیستو افشای تغییر نرخ فروش شکر سفید را روی کدال ثبت کردند.
در متن اغلب این اطلاعیهها تاکید شده است، مابهالتفاوت افزایش قیمت به حساب سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان واریز خواهد شد و بنابراین اثر مستقیمی بر سود و زیان سال جاری شرکتها ندارد. با این حال، نفس تغییر نرخ رسمی و بازگشت بحث قیمتگذاری به صدر اخبار، باعث شد نگاه بازار دوباره به سمت این گروه جلب شود.
روغن؛ شوک ۲۳۴ درصدی به بهای ماده اولیه
پس از قند و شکر، موج دوم افزایش قیمت، به صنعت روغن رسید. شرکتها در اطلاعیههای خود اعلام کردند بر اساس پیشفاکتور صادره از سوی شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران، نرخ خرید داخلی روغن خام آفتابگردان به یک میلیون و ۸۳۸ هزار ریال رسیده است. این رقم نسبت به نرخ قبلی حدود ۲۳۵ درصد افزایش نشان میدهد.
چنین جهش سنگینی در بهای ماده اولیه، عملا امکان ادامه تولید با نرخهای قبلی فروش را از شرکتها سلب کرده است. به همین دلیل، تولیدکنندگان انواع روغن خوراکی و شرکتهای فعال در زنجیره فرآوردههای وابسته، بلافاصله مسیر اصلاح نرخ فروش محصولات نهایی را در پیش گرفتند و اطلاعیههای افزایش قیمت یکی پس از دیگری روی کدال نشست.
افزایش قیمت شیر خام؛ محرک اصلی موج جدید افشا
یکی از پرتکرارترین کلیدواژهها در اطلاعیههای کدال طی هفتههای اخیر، «افزایش نرخ شیر خام» است. طبق مصوبات اعلامشده، در پی آزادسازی نرخ ارز و حذف ارز ترجیحی و همچنین حذف یارانه نهادههای دامی، قیمت پایه شیر خام با چربی ۳.۲ از اول بهمنماه به ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده و برای هر واحد چربی اضافه، ۵۵۰ تومان محاسبه میشود. علاوه بر این، موضوع بررسی قیمت پیشنهادی ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان تا اسفندماه نیز در مکاتبات رسمی مطرح شده است.
بازتاب این تغییر نرخ به سرعت در کدال قابل مشاهده بود. شرکتهای متعدد لبنی در قالب اطلاعیههای جداگانه از افزایش قیمت فروش محصولات خود خبر دادند. پگاه فارس (غفارس)، پگاه اصفهان (غشصفا)، پگاه گیلان (غگیلا)، پگاه خراسان (غشان)، پگاه آذربایجان غربی (غشاذر)، پگاه گلستان (غگلستا)، پگاه آذربایجان شرقی (غپاذر)، پگاه زنجان (غزنجان)، پگاه گلپایگان (غگلپا)، لبنیات پاک (غپاک)، عالیس، چینچین، بهار دالاهو (غانیزان) و دشت مرغاب (غدشت) از جمله نمادهایی بودند که تغییر نرخ محصولات لبنی را افشا کردند.
دامنه این افشاها به شرکتهای فعال در تولید بیسکویت، شکلات و سایر فرآوردههای غذایی نیز کشیده شد؛ چرا که شیر خام یکی از نهادههای اصلی تولید در این صنایع محسوب میشود. شرکتهایی مانند بیسکویت گرجی (غگرجی)، شوکو پارس (غشوکو)، صنعتی پارس مینو (غپینو)، صنایع غذایی مینو شرق (غمینو)، صنعتی مینو (غصینو)، گروه تولیدی مهرام (غمهرا) و گروه صنعتی ناب (غناب) نیز در اطلاعیههای خود به تاثیر افزایش نرخ شیر خام بر بهای تمامشده اشاره کرده و از اصلاح قیمت فروش خبر دادند.
افزایش ۲۱ درصدی قیمت ماکارونی و فرآوردههای متنوع
در ادامه زنجیره افشاها، شرکتهایی نظیر زر ماکارون (غزر)، قشرین، قتربت و قچار اعلام کردند با توجه به افزایش هزینه مواد کمکی، بستهبندی، انرژی و سایر هزینههای سربار، قصد دارند قیمت محصولات خود را به میزان ۲۱ درصد افزایش دهند. این تصمیم از ابتدای بهمنماه اجرایی شده و به صورت رسمی در کدال افشا شده است. اهمیت این بخش در آن است که نشان میدهد حتی محصولاتی که در سالهای گذشته جزو اقلام نسبتا ارزان سبد غذایی محسوب میشدند نیز از موج گرانی در امان نماندهاند.
کدال؛ ویترین تورم ساختاری
تراکم بالای اطلاعیههای افزایش نرخ در صنایع غذایی، یک پیام روشن دارد؛ تورم در اقتصاد ایران به مرحلهای رسیده که دیگر محدود به چند قلم خاص نیست و به صورت ساختاری در تمام زنجیره تولید و مصرف نفوذ کرده است. شرکتها ناچارند برای بقا، قیمتها را اصلاح کنند و مصرفکنندگان نیز ناچارند این افزایشها را در سبد هزینه خود بپذیرند.
همزمان با سیل افشاهای افزایش قیمت در کدال، گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت قیمت اقلام خوراکی در دیماه ۱۴۰۴ منتشر شد. بر اساس این گزارش، قیمت برنج جهش ۱۹۳ درصدی و قیمت لوبیاچیتی رشد ۲۱۸ درصدی را در مقیاس سالانه تجربه کردهاند. در بازار روغن، قیمت روغن نباتی جامد نسبت به آذر ۷۸.۶ درصد و روغن مایع ۷۷ درصد افزایش یافته است.
در بخش پروتئین، تخممرغ ماشینی در یک ماه ۴۸.۶ درصد و مرغ ماشینی ۳۷.۴ درصد رشد قیمت را ثبت کردهاند. بررسی سالانه نیز نشان میدهد قیمت لیموترش ۲۹۵.۶ درصد افزایش یافته و پس از آن لوبیاچیتی و برنج ایرانی در رتبههای بعدی قرار دارند. از میان ۵۳ قلم خوراکی منتخب، ۳۸ قلم رشدی بالاتر از نرخ تورم نقطهای ۵۸.۱ درصد داشتهاند. این آمارها نشان میدهد آنچه در کدال دیده میشود، بازتاب مستقیم واقعیتهای بازار مصرف است.
در نهایت باید گفت آنچه این روزها در کدال جریان دارد، فراتر از یک موج خبری مقطعی است. سیلاب افشاهای افزایش نرخ نشان میدهد اقتصاد ایران وارد دورهای شده که در آن، تغییر قیمتها به یک رویه دائمی تبدیل شده است. برای بازار سرمایه، این روند در کوتاهمدت میتواند به رشد درآمد اسمی شرکتها منجر شود، اما در سطح کلان، هشداری جدی درباره تداوم فشار تورمی و تضعیف قدرت خرید خانوارها به شمار میرود.
