جهان در آستانه «شوک سیلیکون»!
با انفجار بیسابقه تقاضا برای توان محاسباتی ناشی از گسترش هوش مصنوعی و ناتوانی زنجیره تامین جهانی در افزایش سریع عرضه، اقتصاد جهان نشانههای ورود به «شوک سیلیکون» را بروز میدهد؛ بحرانی نوظهور که میتواند پیامدهایی گسترده و ماندگار بر بازارها و زندگی روزمره داشته باشد.
به گزارش ایرنا، وقتی دنیا وارد دهه ۷۰ میلادی شد، «نفت» اقتصاد دنیا میچرخاند؛ مایعی سیاه و بد بو که چرخندههای اقتصاد لیبرال غرب و حتی دستگاه جنگی به حرکت درآمد، اما پس از اینکه رژیمصهیونیستی به کشورهای عربی درگیر جنگ شد، این کشورهای آسیای غربی که عمدهترین صادر کننده نفت بود، تصمیم گرفتند که علیه حامیان این رژیم کودک کش تحریم انرژی کنند و همین امر موجب شد تا بازار انرژی جهان را با بحرانی بیسابقه روبهرو شود.
درواقع، این شوکه نفتی که بازارهای اقتصاد را تحت تاثیر قرار داد، نشان داد که این بازارها به تنهایی قادر به حل بحرانهای فیزیکی عرضه نیستند و پول بیشتر یا تصمیمات سیاسی فوری نمیتوانند کمبود را جبران کنند. همین امر موجب شد تا کشورها به سراغ تنوعبخشی به منابع انرژی، بهبود بهرهوری و ذخیرهسازی راهبردی رفتند.
درهمین راستا، همزمان با افزایش درخواستها به شرکتهای تولید کننده هوش مصنوعی شتابدهندههای هوش مصنوعی با بحرانی مواجع شدند که نشریه «آسیا تایمز» هنگکنگ در گزارش خود مینویسد که ما شاهد یک «شوک سیلیکون» هستیم و مقیاس آن بهقدری بزرگ است که برخلاف شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ که ناشی از تحریم و محدودیت عرضه بودند، این بحران از انفجاری خشن و مهارنشدنی در تقاضا سرچشمه میگیرد.
براساس گزارش این نشریه چینی، جهان ناگهان دریافته است که باید «شن» را با نرخی فراتر از محدودیتهای فیزیک به «هوش» تبدیل کند وهمین امر موجب شده تا تقاضا در طول ۱۸ ماه گذشته برای توان محاسباتی بین ۴۰ تا ۱۰۰ برابر افزایش یافته است.
بنابراین، جهان درحالی وارد سال ۲۰۲۶ شد که با کمبود مواد اولیه «سیلیکون»، ابتدا دیتاسنترها را زمینگیر میکند، سپس به بازار لپتاپ و موبایل تسری مییابد و در نهایت به شکل گرانی و افزایش هزینهها، مستقیم به مردم منتقل میشود.
این درحالی است که برخی ناظران «شوک سیلیکون» را بهعنوان حبابی پرهیجان در حوزه هوش مصنوعی یا نتیجه سرمایهگذاری بیشازحد ابرمقیاسگران (Hyperscalers) یا همان شرکتهای غولپیکر فناوری و زیرساخت ابری در پی سودهای سفتهبازانه تلقی میکنند.
همچنین، هوش مصنوعی که در حال تبدیل شدن به زیرساخت است، محصولی نیست که با کاهش منابع مالی کنار گذاشته شود.
آسیا تایمز در ادامه گزارش خود مینویسد که بهینهسازیهای نرمافزاری مانند کوانتیزاسیون، میتواند فشار برای سازندگان کمی کاهش دهد، اما یک راهحل محسوب نمیشود.
این نشریه به خطرناکترین بخش شوک سیلیکون میپرازد و تاکید دارد که از آنجایی که تقاضای هوش مصنوعی رو به افزایش است و نسبت به قیمت کمکشش است، شرکتهای تولید کننه صنایع نیمهرسانا، کل خط تولید خود را بهطور عقلانی برای خدمت به هوش مصنوعی بازآرایی کرده است، اما تحولات اخیر نشان میدهد که این گلوله برفی بحران (افزایش تقاضای هوش مصنوعی) که به سمت پایین درحال حرکت است، با سرعت زیاد بزرگتر میشود و هر امیدی را از بین برد.
البته این بحران، ممکن است که چنین به نظر برسد که این بحران به اوج خود رسیده است، اما واقعیت این است که وضعیت مساله تقاضا دستکم برای ۲ سال آینده بهطور معناداری بدتر خواهد شد.
بنابراین، اما آنچه روزبهروز انکارناپذیرتر میشود این است که ما روبهروی بحرانی در زنجیره تامین ایستادهایم که کمتر شبیه یک چرخه فناوری و بیشتر شبیه یک شوک ژئوپولیتیکیِ منابع با پیامدهای گسترده کلان و خرد اقتصادی است؛ بطوری که در ماههای اخیر زیاد درباره «دیوار برق» یا کمبود انرژی برای مراکز داده هوش مصنوعی شنیدهایم و اینها تا حدی با نبوغ انسانی یا مداخلات تنظیمگری از بالا قابل حلاند.
درنهایت، سیلیکون ممکن است «نفت جدید» باشد یا نباشد، اما شوک سیلیکون این پتانسیل را دارد که به یکی از محورهای اصلی اقتصاد کلان، سیاست و بازارها در سال ۲۰۲۶ تبدیل شود.
