شیوع گونه جدید کووید مشهور به کرونا تیغی؛ گلودردی که شبیه «بلعیدن تیغ» است!
زیسان: گزارشها از تابستان ۲۰۲۵ (و بازتاب آن در رسانههای بینالمللی) حکایت از آن دارد که یک زیرسویهٔ نوظهور از SARS-CoV-2 — که در منابع عمومی با کُد NB.1.8.1 و نام غیررسمی «Nimbus» شناخته میشود — در گروهی از مبتلایان علائم برجستهای تولید میکند: یک گلودرد بسیار تیز و آزاردهنده که بیماران آن را «بلعیدن تیغه» یا «گلودرد تیغی» توصیف میکنند. این علامت در کنار نشانههای کلاسیک کووید (تب، سردرد، آبریزش بینی) دیده شده است و گاهی شدت آن بیماران را به جستجوی درمان فوری سوق داده است.
چقدر این علامت جدید است؟
سرفه و گلودرد از ابتدا جزو علائم شناختهشدهٔ کووید بوده و سایتهای رسمی مانند CDC همچنان «گلودرد» را در فهرست علائم میآورند؛ نکتهٔ مهم اما تفاوت در «شدت» و ماهیتِ حسِ درد است — نه صرفاً وجودِ گلودرد. محققان و پزشکان میگویند تغییرات ژنتیکیِ سَویهها میتواند تمایل ویروس را به آلودگیِ سلولهای بالایی مجاری تنفسی افزایش دهد و این امر ممکن است توضیحدهندهٔ ظهورِ گلودردهای شدیدتر باشد؛ با این حال، شواهد بالینی کامل و تحلیلیِ همهجانبه هنوز در حال جمعآوری است.
چه تغییراتِ ویروسی (جهشها) ممکن است مسئول باشند؟
تجزیه و تحلیلهای ژنتیکی منتشرشده و گزارشهای اپیدمیولوژیک نشان میدهد که بعضی از جهشهای جدید در پروتئین اسپایک میتوانند بر چسبندگی ویروس به گیرندههای مجاری فوقانی هوا (مثل ACE2) تأثیر بگذارند؛ این تغییرِ بافتهدف (tropism) میتواند منجر به علائمِ متمرکز در گلو شود. هنوز هیچ مرجع بینالمللی (مثل WHO) این زیرسویه را به عنوان «گزینهٔ بسیار متفاوت» با تغییرات بنیادین در شدت بیماری طبقهبندی نکرده است، اما سازمانهای نظارتی جهانی فرایند ردیابی و ارزیابی را همچنان ادامه میدهند.
شیوع و توزیع جغرافیایی: کجا شایعتر است؟
پایگاههای توالییابی جهانی (مانند GISAID که رسانهها به آن استناد میکنند) نشان دادهاند که NB.1.8.1 در چندین منطقهٔ جهان پیدا شده و در بخشی از ایالات متحده، آسیا و برخی کشورهای دیگر درصدی از نمونههای مثبت را تشکیل میدهد. رسانههای معتبر گزارش دادهاند که این زیرسویه در بازههای زمانی مشخصی بهسرعت سهمی از موارد را بهدست آورده، اما الگوهای منطقهای و زمانیِ آن متفاوت است و نیاز به رصد مداوم دارد.
چرا بعضی بیماران این گلودرد را «تیغی» توصیف میکنند؟
مطالعات بالینی اولیه و نظر متخصصان بیماریهای عفونی اشاره میکنند که وقتی ویروس بیشتر به بافتهای مخاطی فوقانی میچسبد و آنجا تکثیر میشود، التهاب موضعی و آسیب به پوشش مخاطی باعث دردِ شدید هنگام بلع و حس «تیغتیغی» میشود. این حالت از نظر بالینی میتواند با فارنژیتِ باکتریایی (مثل استرپتوکوک) اشتباه شود؛ بنابراین آزمایش مولکولی برای افتراق لازم است. پزشکان میگویند واکسیناسیون و ایمنی قبلی معمولاً شدت کلی بیماری را کاهش میدهد اما لزوماً مانع از بروزِ این نوع گلودرد کاملاً تیز نمیشود.
چطور بفهمیم این گلودرد ناشی از کووید (زیرسویهٔ جدید) است یا چیز دیگری؟
هیچ علامتی بهتنهایی اختصاصیِ NB.1.8.1 نیست؛ بنابراین بهترین اقدام در مواجهه با گلودرد شدید، انجام تست تشخیصی مولکولی یا تست سریعِ آنتیژنی برای SARS-CoV-2 است. در مواردی که شک به عفونت باکتریایی (مثل استرپتوکوک) وجود دارد، آزمایشهای اختصاصی باکتریولوژیک نیز باید انجام شود تا از نسخهٔ غیرضروری آنتیبیوتیک جلوگیری شود. مراکز درمانی و اورژانسها گزارش دادهاند که مراجعهٔ سریعِ مبتلایان به علت درد شدید شایع شده است.
درمان و توصیههای بالینی فعلی
رویکرد درمانیِ پایه برای موارد خفیف تا متوسط همچنان پشتیبانیِ علامتی است: استراحت، مایعات گرم، ضدالتهابهای غیراستروئیدی در صورت لزوم (با مشورت پزشک) و استفاده از قرقرهٔ آب نمک. اگر ویروسِ جدید موجب بیماری شدید یا در افراد پرخطر شود، درمانهای ضدویروسیِ مورد تأییدِ مرجعِ سلامت (در صورت تجویز و در دسترس بودن) باید در نظر گرفته شود. واکسنها باعث کاهش خطر بستری و مرگ میشوند و بهعنوان ابزار اصلی کنترل شدید بیماری توصیه میگردند.
پیام برای بهداشت عمومی: چه باید کرد؟
سازمانهای بهداشتی جهانی و ملی همچنان بر پایش ژنومی، گزارشدهی سریعِ موارد مشکوک و تشویق به واکسیناسیون/بوسترها تأکید دارند. افراد مبتلا یا مشکوک به عفونت باید در خانه بمانند، از تماس با جمع خودداری کنند و در محیطهای بسته ماسک بزنند تا انتقال ویروس کاهش یابد. ردیابیِ تغییراتِ ویروس و ارزیابی تأثیر آنها بر کارایی واکسنها و درمانها موضوعِ فعال پژوهش است.
نقاط مبهم شامل میزان دقیق سرایتپذیریِ NB.1.8.1، درصد مواردی که گلودردِ «تیغی» را تجربه میکنند، مکانیسم مولکولیِ دردِ شدیدِ حلق، و اینکه آیا این علامت نشانهٔ تلاشِ ویروس برای تغییر بافتهدف است یا صرفاً یک ویژگی بالینی گذرا، است. برای پاسخ به این سؤالات نیاز به مطالعات اپیدمیولوژیک گستردهتر، پژوهشهای ژنتیکی و دادههای بالینیِ کنترلشده هست.
