لشکرکشی هوایی و دریایی آمریکا به ونزوئلا؛ احتمال وقوع جنگ چقدر است؟
زیسان: پنتاگون روز جمعه اعلام کرد که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، دستور استقرار ناو هواپیمابر «جرالد فورد» بههمراه ناوهای جنگی و هواپیماهای تهاجمی همراه آن را برای پیوستن به ناوگان «فرماندهی جنوبی ایالات متحده» در آبهای نزدیک آمریکای لاتین صادر کرده است. استقرار این ناو هواپیمابر پهنپیکر از سوی آمریکا نشانهای از تشدید حضور نظامی در منطقهای است که پیشتر نیز شاهد افزایش غیرمعمول نیروهای آمریکایی در دریای کارائیب و نزدیکی آبهای ونزوئلا بوده است.
به گزارش زیسان؛ در هفتههای اخیر روابط میان ایالات متحده و ونزوئلا به سریعترین شکل ممکن به سمتِ تشدید نظامی و دیپلماتیک پیش رفته است: استقرار ناو هواپیمابر و گروه ضربتی آمریکا در کارائیب، چند حمله مرگبار دریایی که واشنگتن آنها را عملیاتی علیه «قاچاقچیان» خوانده، و مجوز عملیات مخفیانه سازمان اطلاعاتی آمریکا (CIA) موجب شده دولت ونزوئلا از احتمال «حمله مسلحانه» سخن بگوید و درخواست جلسه اضطراری در شورای امنیت دهد. تحلیلگران هشدار میدهند که اگرچه جنگ تمامعیار بعید است، اما احتمال عملیات نظامی محدود و برخورد مستقیم نظامی بین واشنگتن و کاراکاس در کوتاهمدت بهنسبت بالا است.
آخرین تحولات درباره جنگ احتمالی آمریکا و ونزوئلا
ایالات متحده استقرار ناو هواپیمابر گروهی تحت فرماندهی ناوگان USS Gerald R. Ford را در منطقه کارائیب / آمریکای جنوبی اعلام کرده است؛ اقدامی که از نظر مقیاس، بزرگترین تجمع نیروی دریایی آمریکا در آن منطقه در دهههای اخیر توصیف شده است.
همچنین در ماههای اخیر، نیروی دریایی آمریکا حملاتی را در آبهای بینالمللی یا نزدیک ساحل ونزوئلا علیه شناورهایی که آمریکا آن را «قاچاقچی مواد مخدر» میداند، انجام داده است؛ مثلاً ضربهای که ۶ نفر کشته شدند.
دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا – تأیید کرده است که فرمان عملیات پنهانی برای فعالیتهای سازمان اطلاعات مرکزی اروپا (CIA) در ونزوئلا را صادر کرده است. نیکلاس مادورو رییسجمهور ونزوئلا نیز از احتمال «حمله مسلحانه» آمریکا علیه کشورش سخن گفته و از شورای امنیت خواسته است نسبت به اقدامات ایالات متحده واکنش نشان دهد.
اعضای شورای امنیت و نمایندگان کشورهای مختلف کارائیب و اروپایی ابراز نگرانی کردهاند و خواستار کاهش تنش و گفتوگو شدهاند.
فیلمی که مادورو خطاب به ترامپ و مردم آمریکا منتشر کرد. او در این فیلم بارها درخواست رفع تنش و برقراری صلح میکند
چه شد که کار به اینجا رسید؟
اولین جرقه در سپتامبر ۲۰۲۵ زده شد. نخستین حملات عمده دریایی منتسب به آمریکا علیه شناورهای مشکوک به قاچاق مواد مخدر در کارائیب انجام شد.
همچنین اواسط اکتبر ۲۰۲۵: ترامپ فرمان به انجام عملیات ویژه و مخفی توسط CIA در ونزوئلا صادر کرد. چند روز بعد جلسه اضطراری شورای امنیت به درخواست ونزوئلا و روسیه برگزار شد تا دربارهٔ تنش میان واشنگتن و کاراکاس بحث شود. در اواخر اکتبر و پس از بالا گرفتن تنشها، رسانهها خبر دادند استقرار کامل گروه ناو هواپیمابر به منطقه اعلام شده است؛ این یکی از بزرگترین اقدامات نظامی آمریکا در منطقه محسوب میشود.
چرا تنش بالا گرفت؟
الف) ادعاهای واشنگتن درباره «نارکو-تروریسم»
ایالات متحده اقدامات جاری را بخشی از کارزار گسترده برای «مقابله با سازمانهای تبهکاری و قاچاق مواد مخدر» معرفی میکند. در این میان، واشنگتن مدعی است که شبکههای قاچاق از ونزوئلا برخاسته و برای پشتیبانی از جریانهای مخرب در منطقه فعالیت میکنند.
ب) سابقه مداخلهگری آمریکا در آمریکای لاتین
سابقه تاریخی مداخلات مستقیم و غیرمستقیم آمریکا در آمریکای لاتین موجب شده هر حرکت آمریکا در منطقه با حساسیت بسیار دنبال شود؛ این پیشزمینه هم نقش تأثیرگذار در تشدید تنش فعلی دارد.
ج) دیپلماسی معکوس و بازیگران بینالمللی
ونزوئلا از حمایت روسیه، چین و دیگر کشورها برای مطرح کردن پرونده خود در مجامع بینالمللی استفاده کرده است؛ این عامل باعث شده ماجرا فراتر از دو کشور واشنگتن و کاراکاس شده و به سطح ژئوپلتیک و منطقهای برسد.
آمریکا و ونزوئلا وارد یک جنگ تمامعیار میشوند؟
احتمال جنگ کامل بین دو کشور (اشغال، حمله زمینی فراگیر) در کوتاهمدت پایین تا متوسط ارزیابی میشود، اما احتمال عملیات نظامی محدود (حملات دریایی/هوایی، برخورد ناگهانی نظامی) در سطح منطقه بسیار واقعی است.
دلیل آن هم این است که فاصلهٔ توان نظامی بین واشنگتن و کاراکاس بسیار زیاد است؛ آمریکا میتواند یک عملیات گسترده انجام دهد، اما هزینههای سیاسی، دیپلماتیک و منطقهای نیز بسیار بالا است. همچنین هرگونه عملیات بزرگ که تلفات غیرنظامیان داشته باشد، با واکنشهای شدید بینالمللی روبهرو خواهد شد و این مانع جدی برای آمریکا محسوب میشود.
حتی اگر هدف صرفاً «ضدقاچاق» باقی بماند، درگیری تمامعیار کمتر محتمل خواهد بود. اما اگر هدف به سمت «تغییر رژیم» برود، احتمال تشدید به سطوح بالاتر افزایش مییابد.
اگر بخواهیم بر اساس اعداد احتمال پیشبینی حمله آمریکا به ونزئلا را بررسی کنیم به چنین عددهایی خواهیم رسید:
تهاجم تمامعیار (اشغال یا حمله زمینی گسترده): حدود ۵–۱۵٪
عملیات نظامی محدود (حملات دریایی/هوایی هدفمند، عملیات ویژه): حدود ۴۰–۶۰٪
برخورد مستقیم نظامی بین ارتش رسمی آمریکا و ارتش رسمی ونزوئلا با تلفات دوطرف: حدود ۲۰–۴۰٪
سناریوهای محتمل درباره تنش بین آمریکا و ونزوئلا درکوتاهمدت
یک: «فشار و محدوده» (محتملترین)
در این مسیر، آمریکا به عملیات محدود دریایی/هوایی ادامه میدهد، حضور دریایی و هوایی خود را افزایش میدهد، اما از ورود زمینی گسترده پرهیز میکند. تمرکز بر «شکستن شبکههای قاچاق» و فشار اقتصادی و دیپلماتیک خواهد بود.
دو: «اقدام پیشگیرانه بزرگ» (کمتر محتمل، اما خطرناک)
یک حادثه تحریکآمیز (مثلاً حمله با تلفات بالا به شناوری که واشنگتن آن را به ونزوئلا نسبت میدهد) ممکن است توجیهکنندهٔ عملیات بزرگتر شود؛ در این صورت واکنش منطقهای و بینالمللی شدید خواهد بود.
سه: «گفتوگو/دیپلماسی»
با وجود فشارها، ممکن است دو طرف – یا از طریق میانجیهای منطقهای – به توافقی برسند که باعث کاهش تنش شود. این سناریو منوط به تابآوری سیاسی هر دو سوی ماجرا است.
در صورت ادامه دار بودن تنش و یا جنگ رودر رو جهان با چه پیامدهایی روبه رو خواهد شد؟
افزایش عملیات نظامی در کارائیب ممکن است موجب اختلال در مسیرهای حملونقل دریایی، فعالیتهای تجاری و گردشگری منطقه شود. ایران بهعنوان کشوری با منافع دریایی باید این تحرّکات را از منظر امنیت دریایی دنبال کند.
اگر تشدید تنش به بحران داخلی در ونزوئلا منجر شود، موج جدیدی از پناهجویان و مهاجران ممکن است راهی کشورهای همسایه یا حتی آمریکا شوند. این میتواند فشارهای اقتصادی و امنیتی در منطقه آمریکای لاتین را افزایش دهد.
رویدادهای جاری ممکن است توسط بازیگران بینالمللی مانند روسیه یا چین برای گسترش نفوذ منطقهای به کار رود. ایران با توجه به روابطش با این بازیگران، میتواند این تحولات را بهعنوان فرصت یا تهدید ببیند.
و در خلاصه باید بگوییم که تنش میان آمریکا و ونزوئلا در اکتبر ۲۰۲۵ وارد فاز جدیدی شده است. استقرار ناوگان بزرگ آمریکایی و حملات دریایی/هواییِ مرتبط با کارزار «ضدقاچاق» وضعیت را انفجاری کرده و دولت ونزوئلا را وادار به درخواست مداخله بینالمللی کرده است. با وجود توان نظامی برتر آمریکا، جنگ تمامعیار نامحتمل است؛ اما احتمال «افزایش عملیات نظامی محدود، حملات هدفمند و برخوردهای خطرناک» در کوتاهمدت بسیار بالاست. تصمیمهای سیاسی در واشنگتن و واکنش جامعه بینالمللی (بهویژه شورای امنیت، روسیه و چین) مسیر بعدی را تعیین خواهد کرد.
